Javier van Engelen is ruim twee jaar de CFO van het Poolse postkluisjesbedrijf InPost, een bedrijf dat opereert in een turbulente markt. In een interview vertelt hij over zijn ervaringen aan het financiële roer bij een snelgroeiend bedrijf in een markt die al net zo hard groeit.

Finance wordt vaak gezien als de hoeder van de cijfers? Maar hoe verhouden cijfers zich tot control?

“Beslissingen zijn nog steeds een combinatie van business understanding en facts & figures. Cijfers zijn belangrijk, maar soms zijn ze misleidend. En in een disruptieve marktomgeving, zoals die van InPost, zijn er soms zelfs geen relevante cijfers beschikbaar. Dan kom je terecht in een wereld van aannames. Op dat moment moet je terugvallen op je begrip van het businessmodel en op gezond verstand. De belangrijkste vraag blijft: Does this make sense?”

Wat betekent dat voor de rol van de CFO?

“Als finance professional kun je alleen beoordelen of iets logisch is als je echt begrijpt hoe de business werkt. Je moet weten welke knoppen je draait en welke effecten dat zou moeten hebben. Pas daarna kijk je of de cijfers dat verhaal ondersteunen. Wanneer intuïtie en data dezelfde richting op wijzen, heb je een sterke validatie. Maar als ze elkaar tegenspreken, begint het interessante werk pas echt. Dan moet je onderzoeken of je eigen aannames niet kloppen, of dat er iets in de data zit wat om uitleg vraagt.”

Lees ook op FM: Ian Scholten (Groepscontroller en MT-lid IJB Groep): ‘Finance moet niet de plannen maken, maar zorgen dat de juiste plannen werkelijkheid kunnen worden.’

Hoe kijk je vanuit die ervaring naar  ‘From Control to Command’?

“Control en command zijn geen tegenpolen. Ze versterken elkaar. Control zonder begrip van de business leidt tot schijnzekerheid. Command zonder feiten wordt gokken. De kracht zit juist in de combinatie van beide.”

InPost opereert in een snel veranderende markt. Hoe anders is finance in zo’n omgeving?

“In een gevestigde business kun je terugvallen op historische data, trends en benchmarks. In een disruptieve omgeving ontbreekt dat vangnet. Je bewandelt een pad dat nog niemand eerder heeft bewandeld. Dan werk je met aannames die je weliswaar in modellen kunt stoppen, maar uiteindelijk blijven het aannames. Het is dan belangrijk dat je heel snel kunt toetsen of die aannames kloppen.”

Hoe doe je dat concreet?

“Met veel kortere feedbackloops. In plaats van maanden te wachten op resultaten, wil je bijna real time weten of een hypothese standhoudt. Je kijkt naar actie en reactie. Werkt iets niet? Dan moet je bereid zijn om snel bij te sturen of zelfs te stoppen. Ik geloof sterk in het principe van fail cheap: maak fouten snel, leer ervan en beperk de kosten.”

Lees ook op FM: Richard Spaans: van Finance Director (DP World) naar CFO van Intra Europe

Dat vraagt waarschijnlijk ook iets anders van finance teams?

“Zeker. Agility of thinking wordt cruciaal. In een traditionele omgeving kijk je vaak naar uitkomsten: omzet, winst, cashflow. In een snelgroeiende of innovatieve business moet finance veel eerder in het proces stappen. Dan draait het niet meer om de eindresultaten, maar om de voorspellende indicatoren die die resultaten gaan bepalen.”

Kun je daar een voorbeeld van geven?

“We hebben onlangs een AI-gedreven e-commerceplatform gelanceerd. Op dat moment weet niemand precies hoe zaken als conversieratio’s, adoptie, gebruikskosten of AI-modellen zich gaan ontwikkelen. Dan heeft het weinig zin om alleen naar maandresultaten te kijken. Je wilt direct begrijpen welke vroege signalen het verschil gaan maken. Welke KPI’s bepalen straks het succes? Daar moet je dagelijks op sturen.”

Dus finance wordt steeds meer een navigatiefunctie?

“Ja. Het gaat steeds minder om achteraf rapporteren en steeds meer om continu sturen. Finance moet helpen bepalen welke variabelen er echt toe doen en daar de aandacht op richten. Dat maakt de functie ook veel proactiever.”

Vaar je wel in die dynamiek?

“Het maakt de business simpelweg interessanter. In een stabiele omgeving weet je vaak ongeveer hoe de weg eruitziet. In een disruptieve omgeving niet. Daar moet je continu anticiperen, bijsturen en leren.”

High spead performance – passend bij een racecircuit?

“Eerlijk? Ik denk eigenlijk dat onze markt nog uitdagender is. Wij opereren op topsnelheid terwijl we niet weten welke bochten er nog aankomen. Sterker nog, er is niet eens een circuit. Dan heb je niet alleen controle nodig, maar ook intuïtie, wendbaarheid en een extreem snelle reactietijd. Dat is voor mij de essentie van modern finance leadership.”

Lees ook op FM: Innes Rinkes (KPN): ‘Hoe slimmer AI, hoe belangrijker het menselijk oordeel wordt.’