Nederland tweede AI-exporteur van Europa met 80 miljard euro

• Nederland speelt een relatief grote rol in de wereldwijde export van AI-gerelateerde goederen, blijkt uit een rapport van kredietverzekeraar Atradius.
• Onder meer dankzij chipmachinefabrikant ASML behoort Nederland tot de 15 belangrijkste exportlanden voor AI-goederen. 
• Echter, is Nederland sterk afhankelijk van een aantal Aziatische landen en de Verenigde Staten. 

Nederland exporteerde in 2024 voor ruim 80 miljard euro aan AI-gerelateerde goederen en is daarmee na Duitsland de grootste Europese exporteur van apparatuur die de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie mogelijk maakt.

Wereldwijd staat ons land op de elfde plaats, goed voor 7 procent van de wereldwijde export van deze goederen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van kredietverzekeraar Atradius.

Voor de ontwikkeling en toepassing van AI zijn tal van goederen nodig, waaronder grondstoffen, processors, geheugenchips, servers, netwerkapparatuur en machines voor de productie van chips.

ASML is een drijvende kracht

De wereldwijde export van deze goederen vertegenwoordigde in 2024 een waarde van ruim 2,9 biljoen euro, ongeveer drie keer zoveel als tien jaar geleden.

Dat Nederland hierin een relatief groot aandeel van 7 procent heeft, is volgens Atradius voor een groot deel te danken aan ASML. De grootste chipmachinefabrikant ter wereld is essentieel voor de productie van halfgeleiders.

Daarnaast speelt Nederland een belangrijke logistieke rol bij de wederuitvoer van onder meer routers en netwerkswitches.

De wereldwijde markt is “sterk geconcentreerd”, merkt Atradius op. Aziatische economieën zijn goed voor 65 procent van de AI-gerelateerde export. De vijftien grootste exportlanden vertegenwoordigen samen tot 90 procent van de wereldwijde uitvoer.

Europa is afhankelijk van Azië en VS

Europa blijft daarmee voor veel cruciale onderdelen afhankelijk van een klein aantal landen in Azië en van de Verenigde Staten. “Juist nu AI snel wordt opgeschaald, maakt deze concentratie de keten gevoeliger voor geopolitieke spanningen en handelsverstoringen”, stelt econoom Theo Smid van Atradius.

“Voor Europa is het daarom cruciaal om de afhankelijkheid waar mogelijk te verkleinen en de eigen positie in cruciale onderdelen van de AI-keten te versterken.” Dat kan volgens hem door meer diversificatie van leveranciers en investeringen in Europese technologische capaciteit.

In Europa wordt fors minder geïnvesteerd in AI dan in de Verenigde Staten, blijkt uit een rapport van Stanford University. In de VS bereikten private AI-investeringen 285,9 miljard dollar in 2025, waar Europa op 20,9 miljard dollar bleef steken. China zat daar nog onder met 12,4 miljard dollar.

Waarschuwing voor AI-achterstand EU

Tijdens het World Economic Forum in Genève waarschuwde de president van de Europese Centrale Bank (ECB) Christine Lagarde dat Europa het zich niet kan veroorloven om achter te blijven bij de opkomst van kunstmatige intelligentie.

De Europese Commissie probeert bij te blijven met onder meer  InvestAI, dat 200 miljard euro moet vrijmaken bij overheden en investeerders voor AI. Hieronder valt onder meer een fonds van 20 miljard euro voor AI-gigafabrieken.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde het fonds aan op een AI-top in Parijs. Daar bleek hoezeer de EU verschilt van de VS, dat de groei van AI geen strobreed in de weg wil leggen.

“Wij geloven dat te veel regelgeving een sector kan vernietigen die juist grote veranderingen teweeg kan brengen”, zei vicepresident JD Vance.

In de EU wordt sinds augustus de AI-wet gehandhaafd, waarbij bedrijven onder meer tot 15 miljoen euro beboet kunnen worden als zij niet transparant zijn over het gebruik van AI. De AI-wet is de eerste brede wet ter wereld om kunstmatige intelligentie te reguleren.

LEES OOK:

• ASML profiteert volop van de bloei van datacenters
• Lagarde: Europa kan zich geen tweede digitale achterstand permitteren
• ‘Overheden gokken op AI-groei als rentedemper’