‘Overheden gokken op AI-groei als rentedemper’

• Overheden rekenen zich rijk met inkomsten die een spurt in AI-productiviteit moet opleveren, schrijft The Economist. 
• Hogere belastinginkomsten moeten de schuldquote stabiliseren, terwijl de door AI gedreven inkomsten allerminst zeker zijn.
• Overheden doen tot nu toe weinig om te bezuinigen. Als de AI-groei tegenvalt blijven ze achter met hoge schulden. 

Overheden van onder meer de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Japan en Frankrijk leunen steeds zwaarder op een optimistisch scenario: een krachtige productiviteitsgolf dankzij kunstmatige intelligentie moet oplopende schulden en rentelasten draaglijk maken.Dat meldt het weekblad The Economist.

Terwijl rentes op langlopende staatsobligaties het hoogste niveau sinds de financiële crisis hebben bereikt, blijven begrotingstekorten groot en ontbreekt politieke wil voor stevige bezuinigingen. De redenering is dat een AI-gedreven groeispurt de belastinginkomsten verhoogt en zo de schuldquote stabiliseert. Een aantal landen kampt met een hoge schuldquote.

De bovenstaande grafiek toont dat Frankrijk, Spanje en België inmiddels een schuld hebben van 100 procent of meer van het bbp. De overheidsschuld van het VK ligt op bijna 95 procent van het bbp, een niveau dat voor het laatst werd gezien in de jaren ’60 van de vorige eeuw. De Amerikaanse overheidsschuld is opgelopen tot ruim 120 procent van het bbp en Japan heeft al jaren een stabiele schuld van boven de 250 procent van het bbp.

Oeso rekent op lagere schuld, maar AI-boom jaagt rentes verder op

Volgens de Oeso (Organisatie voor Europese Economische Samenwerking) zou een de stijging in AI-productiviteit de schuld van Oeso-landen -van de VS tot Duitsland en Japan – met 10 procentpunt verlagen in 2036, meldde persbureau Reuters in februari.

Tegelijkertijd jaagt diezelfde AI-boom de rentes verder op: bedrijven investeren honderden miljarden in datacenters, chips en infrastructuur, waardoor kapitaal schaars wordt en obligatiebeleggers een hogere vergoeding eisen voor risico en inflatie.

De rente op de Britse 10 year gilt, is met zo’n 4,95 procent opvallend hoog. De marktrente op 10-jarige Franse staatsobligaties ligt op ongeveer 3,92 procent. Nederlands en Duits staatspapier voor 10 jaar ligt met zo’n 3 procent wat lager.

Weinig zichtbaar van hogere productiviteit door AI

Economen waarschuwen dat de productiviteitswinst van AI tot nu toe beperkt zichtbaar is. De technologie lijkt met obstakels te kampen. Zo zeggen werknemers dat ze meer tijd kwijt zijn aan het controleren van AI-output dan dat de technologie hen oplevert.

Daarnaast klagen bedrijven in toenemende mate over de stijgende kosten van AI en zijn er zorgen over de vaak weinig doordachte implentatie ervan.

Als de beloofde groeiversnelling uitblijft, blijven overheden achter met hoge schulden, dure financiering en een economie die al is “ingeprijsd” op een technologische wonderoplossing. Bovendien kan AI de overheidsfinanciën juist extra belasten, bijvoorbeeld via hogere uitgaven aan werkloosheid, omscholing, defensie en zorg.

‘Obligatiemarkt verandert in gokhal’

Daarmee verandert de obligatiemarkt volgens The Economist in een gokhal, waar gespeculeerd wordt op toekomstige AI-opbrengsten. Zonder duidelijke fiscale strategie en realistische verwachtingen kan de combinatie van hoge rentes, grote tekorten en technologiehype uitlopen op een pijnlijke correctie.

LEES OOK:

• Werknemers raken AI-moe 
• AI maakt phishing echter: overnames van accounts schieten omhoog
• AI-software voor advocatenkantoren wordt fors duurder
• Onderzoek: financiële organisaties laten AI-gebruik over aan het toeval