DNB: alternatief voor renteverhoging bij verstoring handelsketens

DNB (De NederlandscheBank) heeft ontdekt hoe verstoring van toeleveringsketens het best kan worden aangepakt. Het aloude recept van renteverhogingen, nodig omdat de inflatie oploopt bij verstoringen, werkt onvoldoende en is peperduur. Deze aanpak pakt bovendien de oorzaak niet aan, maar alleen de gevolgen. Zolang de oorzaken voortdurend, blijft ook de rente hoog, zonder kans op het verbeteren van de omstandigheden.

Wat beter werkt is om gerichte acties te ondernemer bij specifieke producten en sectoren waar verstoringen het hardst aankomen. DNB ontdekte deze oplossing na onderzoek. In het rapport ‘Global supply chains and European economic vulnerabilities’ bekijkt DNB hoe verstoringen in toeleveringsketens leiden tot inflatie en hoe gericht overheidsbeleid toekomstige verstoringen kan tegengaan. Dat beperkt de noodzaak voor centrale banken om achteraf met pijnlijke ingrepen de inflatie te moeten dempen.

Voelbare effecten
Aanleiding is de geopolitieke onrust die steeds minder uitzonderlijk is. De COVID-pandemie, de oorlog in Oekraïne en recent de afsluiting van de Straat van Hormuz hebben laten zien hoezeer economisch kwetsbaar we hiervoor zijn, aldus DNB. Een van de meest voelbare effecten zijn verstoringen van toeleveringsketens en als gevolg daarvan hogere inflatie.

Die wordt vanouds bestreden door het opvoeren van de rente door centrale banken. Maar, zo stelt DNB, “dit is een breed en ongericht middel dat gepaard gaat met maatschappelijke kosten”. Het gevolg is van deze klassieke aanpak is dat de hele economie wordt afgeremd, zonder dat de verstoringen in toeleveringsketens bij de bron wordt aangepakt.

Gericht beleid per sect0r en per product
DNB concludeert dat gericht beleid mogelijk is in plaats van beleid voor hele sectoren. Dit omdat het risico op waardeketenverstoringen geconcentreerd is bij specifieke producten die over verschillende sectoren zijn verspreid. “Met beleid dat zich richt op die specifieke producten kunnen we onze kwetsbaarheid voor verstoringen in toeleveringsketens verkleinen”, zo rapporteert DNB.

Overheden kunnen bijvoorbeeld strategische voorraden opbouwen, productie van kritieke halffabricaten versterken of de afname van essentiële goederen spreiden over verschillende aanbieders. Omdat toeleveringsketens hierdoor mogelijk minder efficiënt worden, zal per geval moeten worden beoordeeld of de kosten hiervan opwegen tegen de baten van een lagere kwetsbaarheid voor verstoringen, aldus DNB.

Europese aanpak
Dit heeft alleen zin als het in Europees verband gebeurt, vervolgt DNB. “Een Europese aanpak, met benutting van de specifieke expertise en productiestructuur in de verschillende lidstaten, leidt tot veel efficiëntere uitkomsten dan wanneer ieder land voor zichzelf aan de slag gaat.”

Ook is de EU nodig voor handelsakkoorden, die de kans op én de impact van verstoringen van toeleveringsketens kunnen verkleinen. De beste verzekering tegen toekomstige afhankelijkheden, die snel kunnen verschuiven door technologische en geopolitieke veranderingen, is bovendien een weerbare en innovatieve Europese economie met een sterke interne markt zonder barrières voor handel en kapitaalstromen, zo besluit DNB.