Valkuilen voor beleggers

De vermaarde belegger Warren Buffett zei het eens treffend: “Wanneer je een IQ van 160 hebt, verkoop dan 30 punten aan iemand anders, want die heb je op de beurs niet nodig. Wat je wel nodig hebt, is het temperament om de emoties die andere mensen in de problemen brengen onder controle te houden.”

Een opsomming van vier belangrijke psychologische valkuilen waar beleggers maar beter voor uitkijken.

Overmoed: de illusie van controle

Niets zo gevaarlijk voor beleggers als een stijgende markt. Wanneer koersen stijgen, neigen veel beleggers ertoe hun eigen kwaliteiten te overschatten. Ze verwarren een gunstig beursklimaat met persoonlijke genialiteit. Het gevolg? Er wordt veel gehandeld en er worden steeds grotere risico’s genomen. Uiteraard is het uiteindelijk een kwestie van tijd voordat het tij weer eens keert.

Verliesaversie: de pijn van verlies realiseren

Onderzoek toont aan dat de pijn van verlies een stuk harder aankomt dan het plezier van een vergelijkbare winst. Op de beurs leidt dit soms tot destructief gedrag.

Beleggers houden soms hopeloze aandelen aan tegen beter weten in. Om het verlies maar niet echt te hoeven nemen. Ze hopen dat de koers weer tot het instapniveau terugkeert (‘anchoring bias‘, oftewel het verankeringseffect, eveneens een psychologische valkuil). Ondertussen worden aandelen van solide bedrijven juist te snel verkocht om de winst maar veilig te stellen.

Bevestigingsbias: een blinde vlek

Eenmaal een aandeel gekocht, treedt er ongemerkt een filter in je brein in werking. Je gaat (onbewust) actief op zoek naar analistenrapporten en nieuwsberichten die het positieve oordeel bevestigen.

Tegelijkertijd worden kritische signalen simpelweg genegeerd. Juist de argumenten van de pessimisten zouden grote interesse moeten wekken om tot een objectief oordeel te kunnen komen. Een tip om deze psychologische valkuil te vermijden, is bewust op zoek te gaan naar tegenargumenten.

Kuddegedrag: de waan van de dag

Beleggers neigen ernaar gebeurtenissen uit het recente verleden onevenredig zwaar te laten meewegen in hun toekomstverwachtingen. Als de beurs de afgelopen maanden hard is gestegen, wordt ervan uitgegaan dat de bomen tot in de hemel blijven groeien.

Zodra de koersen een tijdlang dalen, slaat de paniek toe. Deze kortzichtigheid maskeert de langetermijntrends. Beleggen wordt niet minder interessant wanneer de beurs in de voorliggende maanden zeg 20 procent is gedaald. Integendeel.

Het succes van Buffett en Charlie Munger wordt mede verklaard doordat zij altijd zo rationeel mogelijk zijn geweest. Voor gewone stervelingen is het nuttig ten minste bekend te zijn met de psychologische valkuilen op de beurs. Het verkleint de kans er ongemerkt in een te belanden.