Schatkistbankieren drukt Nederlandse staatsschuld met ruim 110 miljard euro

De tegoeden van publieke instellingen bij de Nederlandse schatkist zijn de afgelopen jaren sterk gegroeid. Eind 2025 stond er circa 114 miljard euro aan overtollige middelen bij het Rijk. Daardoor lag de Nederlandse EMU-schuld bijna 10 procentpunt van het bbp lager.

Bij schatkistbankieren houden onder meer gemeenten, provincies, onderwijsinstellingen, uitvoeringsorganisaties en sociale fondsen hun overtollige liquide middelen aan bij de staat. Het Rijk kan deze tegoeden gebruiken en hoeft daardoor minder geld te lenen op de kapitaalmarkt.

Vooral de sociale fondsen beschikken over grote reserves. Zij hadden eind 2025 gezamenlijk 62,7 miljard euro in de schatkist staan. Een belangrijke oorzaak is dat de premie-inkomsten de afgelopen jaren hoger waren dan de uitkeringen. Ook het aantal vrijwillige deelnemers aan schatkistbankieren is gegroeid.

De keerzijde is een groter potentieel herfinancieringsrisico, meldt het economenvakblad ESB. Wanneer instellingen hun tegoeden op grote schaal opnemen, bijvoorbeeld tijdens een economische crisis, moet het Rijk mogelijk snel extra geld lenen. Dat kan de staatsschuld en rentelasten verhogen.

Dat risico speelt bijvoorbeeld bij sociale fondsen. Bij oplopende werkloosheid stijgen de uitgaven van UWV, waardoor opgebouwde tegoeden kunnen afnemen. Ook een beroep op het Depositogarantiefonds na een bankfaillissement kan voor een plotselinge financieringsbehoefte zorgen.

De kans op een omvangrijke, plotselinge uitstroom wordt klein geacht. Wel is het volgens de auteurs verstandig dat het ministerie van Financiën het risico nadrukkelijk meeneemt in zijn financieringsbeleid.