De Zwitserse centrale bank en de ondankbare kunst van het niets doen

Half juni hakt de Swiss National Bank (SNB) de knoop door over de beleidsrente. De vraag is niet of er iets verandert, maar of de bank het vol kan houden om niets te doen. De druk om maatregelen te nemen tegen de sterke frank en zeer lage inflatie loopt namelijk steeds verder op.

Ruim 700 horlogemakers en toeleveranciers, van Rolex tot Patek Philippe, dienden al formeel een klacht in bij de SNB met het verzoek de eigen munt te verzwakken. De frank wint al jarenlang terrein op de euro en de dollar. Hierdoor wordt het voor bedrijven die kosten maken in de Zwitserse munt steeds lastiger om op de wereldmarkt te concurreren.

Aan de andere kant vormt de frank een onzichtbaar schild tegen importinflatie. Alles wat het land invoert, wordt automatisch goedkoper als de eigen munt duurder is.

Pijnlijke vergelijking
De kracht van de frank is vooral te danken aan de rol van vluchtvaluta in tijden van geopolitieke onrust. Zolang de situatie in het Midden-Oosten niet tot rust komt, blijft de vraag naar de munt als veilige haven structureel hoog. Een eventueel akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran zou dat kunnen veranderen, maar daar valt vooralsnog weinig op te rekenen.

Ondertussen vertoont de positie van de SNB ongemakkelijke gelijkenissen met die van de Bank of Japan in haar verloren decennia. Decennialang joeg de Bank of Japan met nulrentes en obligatie-opkopen op een inflatie die gewoon niet wilde komen. Japanners spaarden te veel, gaven te weinig uit en de economie liep vast in een permanente mist van lage prijzen.

Economen zijn bezorgd
Zwitserland is daar nog niet, maar de richting baart economen zorgen. De inflatie bevindt zich aan de onderkant van de SNB-doelzone van 0 tot 2 procent, en de centrale bank heeft na jaren van renteverlagingen — in december 2024 nog een forse stap van 50 basispunten — nauwelijks nog munitie over.

Wat is het signaal van de SNB?
De vergelijking met Japan is niet helemaal eerlijk. De Zwitserse economie groeit wel degelijk. Bovendien is ruim 90 procent van de stroomvoorziening afkomstig uit waterkracht- en kerncentrales, wat het land minder kwetsbaar maakt voor de grondstofprijsschommelingen die elders de inflatie aanjagen.

Ondanks de extreem lage inflatie voorspellen alle 29 door Reuters gepeilde economen dat de Zwitserse rente stabiel blijft. De grote vraag is dan ook welk signaal de bank afgeeft over valuta-interventies. Ingrijpen op de valutamarkt kost behalve veel geld ook politiek kapitaal.

Wedden tegen de frank is onverstandig
Washington volgt de wisselkoersmanipulatie van handelspartners nauwlettend en Bern onderhandelt momenteel over een nieuw handelsakkoord met de Verenigde Staten. De SNB is aangewezen op de ondankbare kunst van het niets doen. Wie te vroeg beweegt, verliest geloofwaardigheid. Wie te lang wacht, ziet de concurrentiepositie van de exportsector verder verzwakken.

Voorlopig kiest de SNB voor die laatste optie, zodat het onverstandig is om tegen de frank te wedden.