Ben Schellekens (Marktlink): ‘Let op de rol van accountants bij de due diligence’
Openbaar accountants krijgen steeds vaker te maken met klanten die betrokken zijn bij fusies, overnames, herfinancieringen of medewerkersparticipaties. Ook wanneer zij het due diligence-onderzoek niet zelf uitvoeren, spelen zij vaak een belangrijke rol in het proces: als vertrouwde sparringpartner, financieel geweten en duider van de cijfers.
Ben Schellekens, partner bij Marktlink Transaction Service, ziet in de praktijk dat de voorbereiding op een verkoop- of financieringstraject vaak bepalend is voor de uitkomst. Niet omdat de accountant op de stoel van de due diligence-adviseur moet gaan zitten, maar omdat hij of zij klanten kan helpen begrijpen wat er wordt gevraagd, waarom dat wordt gevraagd en welke impact het antwoord kan hebben.
Het belang van financiële voorbereiding
Schellekens gaat in op de groeiende relevantie van due diligence voor openbaar accountants, de grenzen van hun adviesrol en het belang van financiële voorbereiding. Want achter een ogenschijnlijk technische vraag schuilt vaak een punt dat direct invloed kan hebben op koopsom, koopovereenkomst of onderhandelingspositie.
Door sectorspecifieke ontwikkelingen, zoals verduurzaming, en de voortschrijdende vergrijzing oriënteren steeds meer ondernemers zich op M&A. Denk aan het kopen of verkopen van een onderneming, of aan een pre-exit. In al deze trajecten speelt financiële due diligence een sleutelrol.
Ook wanneer de openbaar accountant het due diligence-onderzoek niet zelf uitvoert, is inzicht in het M&A- en due diligence-proces essentieel, stelt Ben Schellekens. “De accountant is vaak de eerste die signalen opvangt en geldt voor de ondernemer als vertrouwde sparringpartner en regelmatig ook als financieel geweten. Dan volstaat het niet om alleen te begrijpen wát er wordt gevraagd. Het waarom achter die vragen is bepalend.”
beter duiden wat echt relevant is
Een accountant die begrijpt hoe zo’n proces werkt, kan volgens Schellekens beter duiden wat echt relevant is, effectiever schakelen met andere adviseurs en een onderneming proactief ondersteunen. Dat helpt om verrassingen te voorkomen, de dealzekerheid te vergroten en waarde te maximaliseren.
“Daar maakt de accountant het verschil”, zegt hij. “Zeker in een proces dat voor veel ondernemers tot de meest ingrijpende momenten van hun ondernemerschap behoort.” Die rol vraagt om balans. In een overnameproces fungeert de openbaar accountant vaak als vertrouwde sparringpartner van het management. Tegelijkertijd zijn er duidelijke wettelijke en professionele kaders, zoals de VGBA, ViO en NV COS.
Het aannemen van de juiste rol
“Die balans begint bij het aannemen van de juiste rol”, stelt Schellekens. “Ook als een andere partij optreedt als due diligence-adviseur, betekent dat niet dat je als accountant aan de zijlijn hoeft te blijven staan.”
Binnen de geldende professionele kaders kan de accountant veel waarde toevoegen. “Door uit te leggen waarom bepaalde analyses relevant zijn en waarom ze worden opgevraagd. Door zowel voorafgaand aan als tijdens een M&A-proces scherp te maken welke onderwerpen voor de klant van belang zijn en wat daarachter schuilgaat.”
De kracht van de accountant zit daarbij vaak in het duiden van cijfers in hun context. “Juist dat helpt om de feiten van een onderneming echt boven tafel te krijgen en goed te begrijpen wat de achtergrond bij de cijfers is.”
Wat hem betreft ligt de juiste balans in drie dingen: meedenken, de rol helder afbakenen en transparant communiceren. “Wie scherp blijft op zijn rol, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheden, kan binnen de wettelijke en professionele kaders van grote waarde zijn voor de klant.”
In de cursus Financiële due diligence voor openbaar accountants leer je hoe je klanten professioneel ondersteunt in M&A-processen, zonder buiten je rol te treden. Je krijgt grip op deal drivers, wettelijke kaders, due diligence-vragen en de impact op koopsom, jaarrekening en onderhandelingspositie.
Wat zit er achter de vraag van de koper?
Een due diligence-vraag is zelden zomaar een informatieverzoek. Achter vragen over EBITDA, werkkapitaal, net cash & debt, normalisaties of jaarrekeningposten zit vaak een risico-inschatting of mogelijke impact op de koopsom, koopovereenkomst of onderhandelingspositie.
“Dat is precies de kern”, zegt Schellekens stellig. “In een due diligence-traject is geen enkele vraag vrijblijvend. Achter een ogenschijnlijk technische vraag schuilt vaak een punt dat materiële impact kan hebben op de transactie.”
Begrijpen wat een duurzaam EBITDA-niveau is
Vragen over EBITDA gaan bijvoorbeeld zelden alleen over het resultaat van het afgelopen jaar. Een koper wil begrijpen wat een duurzaam EBITDA-niveau is, welke posten genormaliseerd moeten worden en welke operationele of financiële drivers daaronder liggen. Op dezelfde manier zijn vragen over balansposten vaak bedoeld om scherp te krijgen hoe de brug loopt van ondernemingswaarde naar aandelenwaarde.
In de praktijk komen daarbij regelmatig dezelfde thema’s terug. “Denk aan vooruitgefactureerde omzet, de reservering voor openstaande vakantiedagen, overlopende posten, afgrenzingsvraagstukken of andere posten die op het eerste gezicht technisch lijken, maar in transacties direct relevant kunnen zijn voor de uiteindelijke koopsom.”
Zelfs bij het samenstellen of controleren van de jaarrekening helpt het om te begrijpen hoe een koper in een due diligence-onderzoek naar dit soort onderwerpen kijkt. “Daarom is het voor accountants belangrijk om verder te kijken dan de letterlijke vraag. Wie begrijpt wat er achter die vraag schuilgaat, kan informatie beter duiden, gerichter voorbereiden en management helpen om sterker en consistenter het proces in te gaan.”
Dat zorgt voor meer rust in het traject, betere antwoorden aan de andere kant van de tafel en uiteindelijk vaak voor een soepeler proces en een sterker resultaat.
In de voorbereiding gaat vaak waarde verloren
Na meer dan 100 due diligence-trajecten voor private equity en strategische kopers ziet Schellekens één patroon vaak terug: ondernemers en ondernemingen zijn onvoldoende voorbereid op een verkoopproces. En juist daar gaat regelmatig waarde verloren.
“Bij kleinere ondernemingen, waar vaak een samengestelde jaarrekening aan ten grondslag ligt, is de beschikbaarheid van betrouwbare en goed onderbouwde financiële informatie regelmatig een uitdaging. Dat vertraagt het M&A-proces, verlaagt de dealzekerheid en heeft niet zelden een negatieve impact op de uiteindelijke koopsom.”
Bij grotere ondernemingen, met gecontroleerde jaarrekeningen, ligt de uitdaging vaak ergens anders. “Daar is de informatie doorgaans wel beschikbaar, maar ontbreekt soms het volledige inzicht in de eigen cijfers, trends en onderliggende verklaringen. Tegelijkertijd stellen kopers bij grotere transacties hogere eisen aan de professionaliteit van de financiële organisatie. Als antwoorden dan niet snel, consistent en goed onderbouwd kunnen worden gegeven, heeft dit vaak impact op de voorgenomen transactie.”
Financiële voorbereiding op een verkooptraject
Wat kleinere en grotere ondernemingen met elkaar gemeen hebben, is dat de financiële voorbereiding op een verkooptraject vaak onvoldoende aandacht krijgt. In succesvolle transacties ziet Schellekens bijna altijd het tegenovergestelde: een voorbereiding die bewust en grondig is aangepakt. “Dat leidt tot minder verrassingen, hogere dealzekerheid gedurende het proces en vaak ook tot een beter resultaat voor de verkoper.”
In veel van dit soort voorbereidingstrajecten ziet hij een belangrijke rol voor de accountant. Niet door de voorbereiding uit te voeren, maar door klanten tijdig te adviseren, financiële aandachtspunten vroeg te signaleren en context te geven bij de cijfers van de onderneming. Juist dat helpt om beter voorbereid het proces in te gaan.
Rolvast in het transactieproces
Wat Schellekens accountants vooral wil meegeven, is vooral dit: zich comfortabel voelen in hun rol binnen een transactieproces, klanten kunnen uitleggen hoe kopers naar cijfers kijken en proactief helpen om een onderneming financieel goed voorbereid aan een proces te laten beginnen.
“Want hoe beter de voorbereiding, hoe sterker de positie”, besluit hij. “En hoe sterker de positie, hoe groter de kans op een succesvolle transactie.”
Lees ook: Jeroen Slop RA over fair play onder druk: ‘Dat hoeft toch niemand te weten? Dan is het gesprek ten einde’
Met een achtergrond als voormalig registeraccountant en register valuator combineert Ben Schellekens diepgaande financiële expertise met een sterk gevoel voor ondernemerschap. Hij begeleidt ondernemers en investeerders bij due diligence-trajecten om de waarde te maximaliseren. Zijn ervaring bij zowel een Big Four‑kantoor als een top 10-accountantsorganisatie vormt de basis voor zijn specialisatie in financiële due diligence-onderzoeken. De afgelopen jaren voerde hij meer dan 100 due diligence-trajecten uit voor private equity en strategische kopers. Die praktijkervaring vertaalt hij actief naar kennisdeling, zowel binnen zijn eigen team als via externe cursussen. Zijn aanpak is concreet, resultaatgericht en altijd gericht op één doel: waarde maximaliseren voor klanten.
Lees meer over zijn expertise en cursussen.
In de cursus Financiële due diligence voor openbaar accountants leer je hoe je klanten professioneel ondersteunt in M&A-processen, zonder buiten je rol te treden. Je krijgt grip op deal drivers, wettelijke kaders, due diligence-vragen en de impact op koopsom, jaarrekening en onderhandelingspositie.
Dit artikel verscheen eerder bij Sijthoff Accountants Academy, onderdeel van Sijthoff.
Meer van Sijthoff Accountants Academy
Markt Update
Personalia
Whitepapers
Vragen over adverteren?
Kan ik je van dienst zijn met een toelichting of advies? Bel of mail gerust. Ik neem graag de tijd voor je.
Daan Commandeur
Partner Manager