Leo van der Voort: ‘Wees je eigen barbaar’ – over de rol van private equity bij ondernemingen

Private equity zit steeds vaker vroeg aan tafel bij bedrijven die een overname overwegen. Niet alleen als koper, maar als kritische sparringpartner. Voor bestuurders en finance professionals betekent dat een nieuwe realiteit: scherper kiezen, overtuigender sturen op waarde, minder ruimte voor vrijblijvend optimaliseren en beter verantwoorden.

Volgens strateeg en voormalig CFO Leo van de Voort is dat geen bedreiging, maar juist een kans. Mits organisaties het lef hebben zichzelf net zo kritisch te bekijken als een investeerder.

Wat een investeerder anders ziet
Die betrokkenheid van private equity bij de toekomst van bedrijven valt steeds meer op. Coen Makker, senior investment manager bij Navitas Capital, stelt in een recent interview op FM.nl dat private equity steeds vaker al in een vroeg stadium gesprekspartner is en fungeert als spiegel voor ondernemingen.

Van de Voort betoogt al jaren dat veel Nederlandse organisaties structureel onderpresteren. Niet door gebrek aan plannen, maar door gebrek aan verbeeldingskracht en realisatiekracht. Ziet hij in de toenemende rol van private equity vooral een kans om die onderprestatie te doorbreken of schuilt juist het risico dat ondernemingen vervallen in een te eenzijdige financiële logica?

“Private equity kan uitstekend functioneren als een ‘prikkelende blik van buiten’”, begint hij. “Daarbij denk ik dat het met die ‘eenzijdige financiële logica’ best wel meevalt. Natuurlijk, rendement is de focus, maar dat wordt verwezenlijkt door grondige aandacht voor en kennis van belangrijke operationele zaken.”

Het gaat vooral om groei
Wie denkt dat het alleen om kosten snijden gaat, mist het punt, vervolgt Van de Voort. “Je bent er niet met louter aandacht voor werkkapitaal of mogelijke besparingen. Het gaat vooral toch om groei, liefst in gezonde zin: nieuwe markten, meer innovatie, betere productintroducties. Dan kan een PE-prikkel geen kwaad.”

Voor hem ligt de echte les intern. “Wees je eigen barbaar. Organiseer het private-equitydenken in je eigen organisatie, laat je intern uitdagen, omarm tegendenkers. Leg de lat hoog.”

Verkies focus boven optimaliseren
Veel organisaties blijven volgens Van de Voort hangen in verbeteren aan de randen. Processen iets efficiënter, kosten iets lager. Terwijl echte waarde elders ontstaat. “Het vraagt daadwerkelijke focus en het écht doorgronden van de bronnen én stuwers van ondernemingswaarde.”

“Ondernemingen moeten hun aandacht verleggen van de korte termijn naar de middellange termijn, en daar ook plannen voor ontwikkelen. Daarbij moeten zij minder bezig zijn met de P&L en veel meer met de kasstroom en de volatiliteit daarvan. Niet dat volatiliteit slecht is, maar je moet hem wél snappen.”

Het is goed permanent aandacht te hebben voor optimaliseren, zegt hij, “maar pas op dat het niet the horizon is on the shoes wordt. De echte drive moet zitten in verder kijken. Ambitieus schetsen wat de plannen zijn, en expliciet aangeven wat niét meer wordt gedaan. End-of-life management wordt vaak heel matig uitgevoerd, als het al gebeurt.”

Van transacties naar transformaties
In de nieuwjaarsspeech bij de M&A Community benadrukte Van de Voort dat M&A in 2026 verschuift van transacties naar transformaties, en dat waarde pas na closing ontstaat, in governance, leiderschap en integratiekracht. Waar ziet hij de grootste kloof tussen wat investeerders verwachten en wat organisaties daadwerkelijk kunnen waarmaken?

“Transformaties of reorganisaties duren vaak langer dan gedacht, ze zijn meestal duurder dan gedacht en brengen meestal minder dan gehoopt. Dus knelt het in tijd, in de bottom line en in de top line.”

Zo’n traject moet je benaderen als een investering. “Dit soort zaken moet meer dan ooit worden aangevlogen als een investering in de toekomst. Ik zou ook uitgaven voor transformaties activeren. Daarmee groeit het geïnvesteerd vermogen en blijf je constant alert op het feit dat je over die capital base rendement moet maken. Investeringen die top of mind moeten zijn en blijven.”

En dan minder spreadsheets, meer executie. “Wat vaak gebeurt is dat er heel lang wordt nagedacht over en gestudeerd op synergievoordelen, dat er weinig structureel tijd wordt uitgetrokken voor het écht realiseren van voorziene voordelen. De aandacht verslapt te snel.”

Private equity als spiegel: wat ondernemingen kunnen leren van investeerders

In deze eendaagse masterclass kijken Désirée van Boxtel (medeoprichter van Karmijn Kapitaal) en Coen Makker (Navitas Capital) met je mee vanuit de investeerdersstoel. Je leert hoe investeerders denken over waarde, cash, risico en executie, en wat dat vraagt van CFO’s, controllers en ondernemers bij groei, herstructurering of verkoop.

Bekijk het programma | Meld je direct aan

Bronnen van synergiewaarde
“Ik zou dat omdraaien: een beperkt aantal bronnen van synergiewaarde benoemen en daar kneiterhard op doorpakken. Er is méér dan low hanging fruit. Het beetpakken daarvan lijkt voortvarend, maar is te makkelijk en meestal is het niet dé bron van blijvende waarde.”

Voor Van de Voort ligt de kern van duurzame waardecreatie niet in dogmatisch aandeelhoudersdenken en ook niet in vrijblijvend Rijnlands bestuur. Wat wel werkt, is een combinatie van voorstellingsvermogen, moed en realisatiekracht. Dat vraagt niet alleen iets van finance, maar ook van bestuur en organisatiecultuur, betoogt Van de Voort. “De tegenhangers van voorstellingsvermogen, moed en realisatiekracht zijn een benauwd bewustzijn, willful blindness en verlamming. Ik typeer dit samen als kalme wanhoop.”

Belemmerende overtuigingen
“Veel besturen gaan gebukt onder belemmerende overtuigingen, meer van hetzelfde en niks écht doen. Dat schiet niet op natuurlijk, dan roep je de barbaren over je af. Daar moeten we echt van af. Zeker ook van de reflex om de schuld buiten de organisatie te zoeken: te veel regeldruk, de arbeidsmarkt werkt niet mee. Die flauwekul houdt je op je plaats, juist daar waar je moet gaan bewegen.”

Die stilstand krijgt soms een hardnekkige vorm: trots. Samen met Leen Paape, emeritus hoogleraar Corporate Governance aan Nyenrode Business Universiteit, schreef Van de Voort over fantoomtrots: organisaties die vasthouden aan een beeld van waarde dat in de praktijk al is verdampt en die een vijandelijke overname framen als onrecht van buitenaf (Exit Fantoomtrots, 2022). Welke vormen van zelfgenoegzaamheid ziet hij bij Nederlandse ondernemingen al vóórdat investeerders meekijken?

Vier vormen van zelfgenoegzaamheid
“In het Nederlandse bedrijfsleven zien we vooral vier vormen van zelfgenoegzaamheid of defensieve trots: operationele routine-complacency, met weinig procesverbetering en veel kortetermijn-KPI’s; strategische blindheid, met geen gevoel voor urgentie; duurzaamheids-theater, meer PR dan inhoud, soms ronduit greenwashing en als vierde de cultuurverzadiging, met weinig kritische reflectie.”

“Dit kwartet van defensieve trots leidt tot verminderde innovatie, vertrek van talent, vertraagde transities naar bijvoorbeeld duurzaamheid of digitalisering en hogere kwetsbaarheid bij externe schokken. De gevolgen voor bedrijven zijn groot als zij te lang blijven wegkijken. De prijs hiervoor is toenemende irrelevantie. Of de aankloppende barbaar. En dat moeten we niet willen.”

Lees ook: Van Excel naar executie: private equity-lessen voor controllers en CFO’s

Private equity als spiegel: wat ondernemingen kunnen leren van investeerders

In deze eendaagse masterclass kijken Désirée van Boxtel (medeoprichter van Karmijn Kapitaal) en Coen Makker (Navitas Capital) met je mee vanuit de investeerdersstoel. Je leert hoe investeerders denken over waarde, cash, risico en executie, en wat dat vraagt van CFO’s, controllers en ondernemers bij groei, herstructurering of verkoop.

Bekijk het programma | Meld je direct aan

Dit artikel verscheen eerder bij Alex van Groningen, onderdeel van Sijthoff.