Knab: Een derde van de zzp’ers voldoet straks niet meer aan de regels voor zelfstandig ondernemerschap

Van de ondervraagde zzp’ers haalt 30 procent de kernvoorwaarde voor de nieuwe zekerheidsroute niet: zij hadden in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers. Onder ICT’ers loopt dat aandeel op tot 69 procent.

Dat blijkt uit een peiling van onlinebank Knab onder 1.068 zzp’ers. Het wetsvoorstel, sinds 1 oktober in internetconsultatie, biedt een nieuwe route naar zekerheid vooraf, de zogeheten ‘veilige haven’. Daarvoor moeten alle zeven hoofdcriteria van de zelfstandigentoets en werkrelatietoets worden gehaald, die onder meer gaan over het aantal klanten, voorzieningen tegen ondernemersrisico’s en vrijheid bij het werk. Wie één criterium mist, krijgt via deze route geen zekerheid; beoordeling onder de bestaande regels blijft dan mogelijk.

Zzp’ers weigeren

De zorg in de reacties richt zich op de opstelling van opdrachtgevers. “Als opdrachtgevers uitsluitend die route accepteren, kan één ontbrekend criterium genoeg zijn om een zzp’er te weigeren, ook als diegene onder de huidige regels gewoon zelfstandig mag werken”, aldus Casper Zwart, onderzoeker bij Knab. “Dan wordt de route naar zekerheid een harde toegangseis tot opdrachten. Dat risico moet serieus worden meegewogen bij de verdere uitwerking van de wet.”

Slechts 25 procent verwacht dat opdrachtgevers door het voorstel makkelijker zzp’ers zullen inhuren; 48 procent is het daar niet mee eens. De voorwaarde van minimaal drie volwaardige opdrachtgevers in het vorige en lopende kalenderjaar samen stuit op de meeste weerstand: 51 procent is ertegen. Meerdere eindklanten tellen als één opdrachtgever wanneer het contract met één intermediair is gesloten.

Opdracht kan soms jaren duren

Ondernemers beschrijven hoe één specialistische opdracht maanden of jaren kan duren, waardoor er weinig ruimte is voor andere klanten. Bij zzp’ers met minder dan drie klanten in beide jaren samen zou 74 procent tegen het hele voorstel stemmen, tegenover 44 procent bij zzp’ers met minimaal drie klanten. De tegenstand verschilt sterk per sector: onder ICT’ers zou 73 procent tegen stemmen, in zorg en welzijn 41 procent.

Andere onderdelen krijgen juist brede steun. Van de deelnemers is 91 procent voor vrijheid bij de uitvoering van het werk en 89 procent voor een afzonderlijke rekening. Over een minimumbedrag voor voorzieningen, zoals pensioenopbouw of een arbeidsongeschiktheidsverzekering, zijn de meningen verdeeld: 46 procent voor en 43 procent tegen.

Opdrachten gestopt

De gevolgen voor de inhuurpraktijk zijn al zichtbaar. 40 procent van de ondervraagde zzp’ers zegt dat een opdrachtgever dit jaar heeft aangegeven dat een opdracht niet doorging of stopte vanwege onzekerheid over zzp-inhuur. Ook het Ipsos I&O-onderzoek voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijst op die zorg: 41 procent van de opdrachtgevers verwacht zelfstandigen niet meer in te zetten wanneer zij niet aan de nieuwe criteria voldoen. Eerder bleek al dat het aantal opdrachten voor zelfstandigen daalt.