Deutsche Bank trok spoor van schandalen, personeel kneep stelselmatig oogje dicht
Een internationaal journalistiek onderzoek naar Deutsche Bank werpt nieuw licht op de financiële relaties van de Duitse bank met machtige klanten, onder wie de Amerikaanse president Donald Trump, Russische oligarchen en de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Uit ruim 15 miljoen gelekte documenten blijkt dat de bank herhaaldelijk signalen over verdachte financiële transacties onvoldoende opvolgde.
Deutsche Bank heeft jarenlang onvoldoende opgetreden tegen verdachte financiële transacties van invloedrijke klanten. Interne waarschuwingen over mogelijke witwaspraktijken, sanctieontwijking en andere financiële misstanden werden geregeld niet of onvoldoende opgevolgd. Dat blijkt uit een omvangrijk internationaal journalistiek onderzoek waaraan meer dan 230 journalisten van ruim 50 mediaorganisaties hebben meegewerkt.
Onder de betrokken media bevinden zich Follow the Money, Financial Times, The New York Times en Le Monde. De bevindingen schetsen een beeld van een bank die commerciële belangen soms zwaarder liet wegen dan de naleving van financiële wet- en regelgeving.
Verdachte geldstromen rond Trump
Een van de opvallendste onderdelen van het onderzoek betreft de zakelijke relatie tussen Deutsche Bank en de Amerikaanse president Donald Trump. Na zijn verkiezingsoverwinning in 2016 verzekerde Deutsche Bank de Amerikaanse autoriteiten dat er geen bankgerelateerde verbanden bestonden tussen Trump en Rusland. Nieuwe informatie uit de gelekte documenten roept echter vragen op over de volledigheid van die verklaring.
Volgens Follow the Money had de bank al in 2014 een verdachte transactie gemeld waarbij DT Marks Baku LLC, een bedrijf van Trump in Azerbeidzjan, betrokken was. Het geld was afkomstig van een klant van Danske Bank in Estland. De bank kon destijds niet vaststellen wat het doel van de betaling was en welke relatie bestond tussen de betrokken partijen.
Internationale witwasnetwerken
Ook in latere jaren werden verdachte transacties met bedrijven van Trump gesignaleerd. Daarbij zouden geldstromen zijn aangetroffen die verband hielden met internationale witwasnetwerken, waaronder het zogenoemde Azerbaijani Laundromat en een Russisch netwerk.
De gelekte documenten laten bovendien zien dat Deutsche Bank in 2017 per ongeluk financiële en fiscale gegevens van 1.586 klanten naar een externe partij stuurde. Daaronder bevonden zich ook rekeningen van Trump. De bank zou intern hebben besproken of de president over het datalek moest worden geïnformeerd.
De documenten leveren op zichzelf geen bewijs dat Trump betrokken was bij witwassen of dat Russische belangen zijn leningen hebben gegarandeerd. Wel roepen ze vragen op over de manier waarop Deutsche Bank verdachte transacties rond zijn zakelijke belangen heeft onderzocht en aan Amerikaanse autoriteiten heeft gemeld.
582 miljoen dollar aan verdachte betalingen
Ook de voormalige zakenrelatie met Jeffrey Epstein komt uitgebreid aan bod. Volgens de Financial Times heeft Deutsche Bank tussen 2013 en 2019 ongeveer 582 miljoen dollar aan verdachte betalingen verwerkt die verband hielden met Epstein. Het gaat onder meer om overboekingen naar vrouwen, betalingen via aan Epstein gelieerde ondernemingen en geldstromen van vermogende zakenrelaties.
Het bedrag is aanzienlijk hoger dan eerder bekend was. Amerikaanse onderzoekers spraken eerder over meer dan 250 miljoen dollar aan verdachte transacties. De nieuwe documenten maken duidelijk dat Deutsche Bank Epstein in 2013 als klant accepteerde, ondanks zijn eerdere veroordeling wegens seksuele delicten met een minderjarige. Interne medewerkers zouden herhaaldelijk hebben gewaarschuwd voor de risico’s van de zakelijke relatie.
Toch bleef de bank jarenlang diensten aan hem verlenen. Pas in 2018 werd de relatie beëindigd. De verdachte transacties werden vervolgens in rapportages aan Amerikaanse autoriteiten opgenomen. Volgens het onderzoek leverde de relatie met Epstein de bank gedurende een aantal jaren ook inkomsten op.
De zaak roept opnieuw vragen op over de verantwoordelijkheid van financiële instellingen bij het signaleren en voorkomen van financiële criminaliteit, zeggen de onderzoekers.
Russische oligarchen
Naast Trump en Epstein richten de onderzoekers zich op de financiële relaties met Russische oligarchen. Uit de documenten blijkt dat Deutsche Bank ook na de Russische annexatie van de Krim in 2014 zakelijke belangen in Rusland bleef nastreven. Interne risicoanalyses waarschuwden voor klanten met mogelijke banden met corruptie, georganiseerde criminaliteit en het Kremlin.
De bank stelde zelfs omvangrijke interne dossiers samen over Russische oligarchen en andere vermogende klanten. Daarin werden mogelijke risico’s en verdenkingen beschreven. Toch betekende het signaleren van risico’s niet automatisch dat de bank de betreffende klantenrelaties beëindigde.
Een van de onderzochte gevallen betreft de Russische miljardair Andrey Melnichenko. Volgens Follow the Money bleef Deutsche Bank betrokken bij financiële constructies rond zijn zakelijke belangen, ook nadat hij op een Europese sanctielijst was geplaatst.
Ook de Russische oligarch Oleg Deripaska komt in het onderzoek naar voren. Tussen 2017 en 2020 zou meer dan 1,7 miljard euro via een netwerk van vennootschappen door de systemen van Deutsche Bank zijn gegaan. De onderzoekers leggen verbanden tussen dit netwerk en Deripaska, die in 2018 door de Verenigde Staten werd gesanctioneerd.
Duits onderzoek naar de bank
De nieuwe onthullingen komen niet uit de lucht vallen. Deutsche Bank heeft al jarenlang te maken met onderzoeken naar witwassen, gebrekkige controles en andere financiële misstanden. Eerder doorzochten Duitse aanklagers al kantoren van Deutsche Bank in Frankfurt en Berlijn op verdenking van witwassen.
Ook internationaal kreeg de bank forse sancties opgelegd wegens tekortkomingen in haar bedrijfsvoering en naleving van regelgeving. Volgens Follow the Money hebben autoriteiten de afgelopen 25 jaar voor miljarden euro’s aan boetes opgelegd aan Deutsche Bank. De gelekte documenten suggereren dat interne tekortkomingen ondanks eerdere onderzoeken en verbeterprogramma’s lange tijd bleven bestaan.
Vele jaren geleden
Deutsche Bank heeft gereageerd op de internationale publicaties. Volgens de bank hebben de kwesties waarover de media berichten betrekking op gebeurtenissen van vele jaren geleden, in sommige gevallen zelfs van twee decennia terug. De bank stelt dat relevante kwesties destijds zijn onderzocht en met toezichthouders zijn besproken.
Ook benadrukt Deutsche Bank dat onder leiding van bestuursvoorzitter Christian Sewing omvangrijke investeringen zijn gedaan in de verbetering van interne controlesystemen. Tussen 2019 en 2025 zou ongeveer 7 miljard euro rechtstreeks zijn geïnvesteerd in de controle- en risicobeheersing.
Erkenning: een fout
De bank erkent bovendien dat het aangaan van een zakelijke relatie met Epstein in 2013 een fout was en zegt die historische relatie te betreuren. ‘Vandaag de dag zijn wij een andere bank’, aldus Deutsche Bank in haar verklaring aan het internationale journalistieke consortium.
Voor Deutsche Bank betekent het onderzoek opnieuw een forse reputatieslag. De centrale vraag is niet alleen waarom verdachte transacties jarenlang konden plaatsvinden, maar vooral in hoeverre de bank haar eigen waarschuwingen serieus heeft genomen.
Eendaagse training over actuele governance-ontwikkelingen, compliance en bestuurlijke verantwoordelijkheid, en hoe die in besluitvorming en het krachtenveld van stakeholders werken.