Europees Hof: bank moet fraudeschade direct vergoeden, ook bij nalatige klant

• Het Europees Hof van Justitie heeft geoordeeld dat banken gestolen geld door phishing direct moeten vergoeden. Banken kunnen de schade achteraf verhalen bij nalatigheid.
• In Nederland wordt de meeste schade door phishing vergoed, maar het kan weken tot maanden duren voordat klanten hun geld krijgen.
• De uitspraak van het Hof heeft vooral betrekking op zogenoemde ongeautoriseerde fraude. Beleggingsfraude of bankhelpdeskfraude (spoofing) vallen hier niet per se onder.  

Banken moeten klanten onmiddellijk compenseren na bankfraude, ook als een klant ernstig nalatig is geweest. Dat oordeelde het Europees Hof van Justitie donderdag. De bank kan de schade achteraf wel op de klant proberen te verhalen als die grof nalatig is geweest.

Het bankbedrijf moet het bedrag dus eerst direct terugbetalen. Dat kan zijn wanneer iemand bijvoorbeeld slachtoffer wordt van phishing. Daarna kan de bank proberen de geleden schade op de klant te verhalen. Daarvoor moet de bank wel aantonen dat de schade is ontstaan doordat de klant zijn verplichtingen opzettelijk of door grove nalatigheid niet is nagekomen. Bijvoorbeeld omdat de klant duidelijke waarschuwingen heeft genegeerd.

Link leek op bank

De uitspraak volgt op een zaak waarin een klant van een Poolse bank slachtoffer werd van een phishingaanval. De klant werd misleid op een verkoopsite en klikte op een link naar een website die sterk leek op die van haar bank. Hierdoor verdween 700 euro van haar rekening, die de bank weigerde terug te betalen. De klant stapte naar een Poolse rechter. Die legde de zaak voor aan de Europese rechter.

“We gaan de uitspraak bestuderen en komen daar in de loop van volgende week op terug”, reageert een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). De Belgische bankenfederatie Febelfin laat weten dat banken zullen meegaan in de uitspraak van het Europees Hof van Justitie, meldt persbureau Belga.

Schade door phishing wordt in Nederland meestal vergoed

In Nederland werd in 2025 189 miljoen euro buitgemaakt met betaalfraude, een stijging van 22 procent, blijkt uit cijfers die De Nederlandsche Bank (DNB) in juni dit jaar publiceerde.

De fraude met kaartbetalingen waaronder phishing valt, steeg vorig jaar 514.000 gevallen. In de eerste helft van 2026 is het aantal meldingen van phishing bij Fraudehelpdesk vervijfvoudigd, aldus de organisatie in haar halfjaarverslag. Melders zegggen volgens Fraudehelpdesk dat criminelen over opvallend veel informatie beschikken, mogelijk door grote datalekken die hebben plaatsgevonden, zoals bij Odido in mei waarbij 6,2 miljoen klantaccounts werden gestolen.

In Nederland wordt dit soort fraude in de meeste gevallen vergoed, omdat het de crimineel is die met gestolen gegevens de overboeking uitvoert. In 2022 ging het om een vergoeding in 95 procent van de gevallen.

Maar slachtoffers hebben meestal wel geduld nodig. Aangifte bij de politie, onderzoek door de bank en een eventueel bezwaar bij klachteninstituut Kifid kunnen weken tot maanden duren. Door de uitspraak van het Europees Hof van Justitie moeten banken het gestolen geld aan het einde van de eerstvolgende werkdag op de rekening van het slachtoffer storten.

Stijging van fraude die vaak niet wordt vergoed

De uitspraak van het Hof heeft betrekking op ongeautoriseerde fraude waarbij de crimineel met gestolen gegevens aan de knoppen zit.

Een steeds groter probleem is echter ook de fraude bij bankoverschrijvingen, waaronder spoofing (bankhelpdeskfraude) en beleggingsfraude. DNB telde 129.000 gevallen in 2025, een stijging van 55 procent ten opzichte van 2024.

In 2025 lag de schade van fraude bij bankoverschrijvingen op 147,6 miljoen euro, fors hoger dan de 40,6 miljoen euro schade bij kaartbetalingen (waaronder phishing), aldus DNB. De schade bij bankoverschrijvingen wordt meestal niet vergoed, omdat het slachtoffer vaak zelf de overboeking doet na te zijn misleid.

Uitzondering hierop is helpdeskfraude of spoofing, waarbij de crimineel ogenschijnlijk met het telefoonnummer van de bank belt. De truc is zo geraffineerd dat banken hiervoor een coulanceregeling hebben.

Het aantal schadevergoedingen bij spoofing is gedaald, van 89 procent in 2022 naar ongeveer 50 procent in 2025 en 2026, meldde de Consumentenbond. Het is niet duidelijk of ook in gevallen van spoofing direct moet worden uitbetaald.

Particulier verliest €34,1 miljoen met beleggingsfraude

Onder particulieren is helpdeskfraude de meest voorkomende vorm. Fraudehelpdesk telde 17.264 gevallen van spoofing in 2025, tegen 9.429 gevallen in het jaar daarvoor.

Het hoogste schadebedrag door spoofing per particulier was 7,5 miljoen euro. Dat bedrag werd zwaar overtroffen door beleggingsfraude, waarbij een particulier 34,1 miljoen euro verloor.

LEES OOK:

• Fraudeurs actief bij overgang iDeal naar WeroNL
• AI maakt phishing echter: overnames van accounts schieten omhoog
• Betaalfraude in Nederland stijgt naar 198 miljoen euro