Weer oorlog Midden-Oosten: olie en gas stijgen met tientallen procenten

De Europese gasprijs is maandag met 25 procent gestegen door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de Iraanse vergeldingsacties. De olieprijzen zijn maandag met de grootste dagstijging in vier jaar omhooggeschoten na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Brent-olie, de maatstaf voor olie uit het Midden-Oosten en de Noordzee, steeg in de vroege Aziatische handel met 13 procent tot ruim 82 dollar per vat.

Vooral het stilleggen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz drijft de prijs van de brandstof op. Ongeveer een vijfde van het vloeibaar gemaakte aardgas (lng) in de wereld, voornamelijk uit Qatar, wordt via die zeestraat verscheept.

Op de toonaangevende Amsterdamse gasbeurs steeg de gasprijs kort na aanvang van de handel met 20 procent tot 38,44 euro per megawattuur. Bij de opening schoot de prijs nog met een kwart omhoog. Dat was de sterkste stijging sinds augustus 2023. De prijs piekte in februari vorig jaar nog op meer dan 50 euro. Maar vooral dankzij de ruime hoeveelheid lng die door Europa wordt geïmporteerd, is de prijs sindsdien gedaald.

Florence Schmit, energiekenner bij Rabobank, wijst erop dat Qatar heel erg belangrijk is voor de levering van lng aan Azië en Europa. Als het land “geen ladingen kan exporteren door infrastructuurschade of scheepvaartbelemmeringen, zou het effect op de wereldwijde gasprijzen dramatisch zijn”.

Deskundigen van de Amerikaanse bank Goldman Sachs waarschuwen dat de Europese gasprijzen ruimschoots kunnen verdubbelen als de scheepvaart door de Straat van Hormuz een maand lang wordt stilgelegd. De impact op de Amerikaanse aardgasmarkt zal volgens de bank waarschijnlijk beperkt zijn.

De Verenigde Staten zijn een grote netto-exporteur van lng en de installaties draaien doorgaans op volle capaciteit. Daardoor is er weinig ruimte om de export te verhogen.

De sterke stijging van de gasprijs komt op een moment dat de Nederlandse gasvoorraad hard is geslonken tot een uitzonderlijk laag niveau. Gasunie zei in februari nog dat de lage voorraad “geen reden tot zorg” was, gezien de “voldoende aanvoer” van de brandstof uit het buitenland. Ook de Europese gasvoorraden liggen op een ongebruikelijk laag niveau. De regio moet deze zomer grote hoeveelheden lng importeren om de voorraden voor de volgende winter aan te vullen.

Qatar heeft inmiddels een tijdelijke opschorting van alle scheepvaart aangekondigd. Ook gastankers die gepland stonden om ladingen te laden in de Verenigde Arabische Emiraten lijken hun plannen nu uit te stellen. Daarnaast heeft Israël enkele gasvelden gesloten. Egypte, een belangrijke importeur van gas uit Israël, moet daardoor op zoek naar alternatieven. (ANP)