Innovatieboost vraagt om zoveel meer dan alleen geld

Het nieuwe kabinet stelt innovatie expliciet als basis voor het toekomstig verdienvermogen van Nederland. Het voorziet ruimte voor disruptieve innovatie en vooral aandacht voor start- en scale-ups.

Daarbij gaat het om financieringsvoorwaarden en minder administratieve lasten. Ook de Europese Commissie zoekt het in die richting met haar nieuwe bedrijfsmodel EU Inc. En hoe loffelijk ook, wij denken niet dat daarin de oplossing zit om Nederland op te stoten in de inspirerende innovatie-vaart der volken.

Voor start-ups is dat allemaal ook niet nodig: we zijn het number one startup ecosystem in the EU (Global Startup Ecosystem Report 2024). Er is een gezonde kapitaalinstroom en ruimte voor schaalbare start-ups. En voor scale-ups is het eigenlijk niet veel anders: mogelijke hindernissen zijn van heel beperkte invloed. En geld genoeg. Wat ontbreekt is het omzetten van dit geld in rendement.

De echte doorbraak zit in verbinding
Waar het begint te knellen is als scale-ups door moeten pakken naar wat wij tie-ups noemen: configuraties waarin groei-door-verbinding voorop staat,. En dat niet van één onderneming, maar van het hele ecosysteem. Dat leidt tot gezamenlijke roadmaps en integratie van onderzoeks- en ontwikkelingssystemen, vroege validatie met lange termijn schaalbare orders (klant-pilotprogramma’s), interoperabiliteit, crosssectorale samenwerking en kennisconcentratie.

Uit onderzoek hieromtrent blijkt dat: ‘a comprehensive policy approach combining financial instruments, institutional reforms, and innovation-driven education is essential to enhance the resilience of startup ecosystems’ (In: Competitiveness and sustainable development Edițion 7, 2025).

ASML laat zien hoe ecosysteemkracht werkt
Een bekend voorbeeld is ASML waarin alle relevante partijen strategisch verbonden zijn met elkaar. ASML’s ecosysteem slaagt door een combinatie van wereldklasse R&D-partnerschappen, een gespecialiseerd toeleveringsnetwerk, diepe kapitaal- en klantrelaties, actieve kennisdeling en een positief-dwingende groeiverwachting.

En dat op basis van vertrouwen, HR-uitwisseling, mix van systeemarchitectuur en gespecialiseerde toelevering. Dit alles leidt tot een systemische core competence die niet eenvoudig van buiten te dupliceren is. Andere Europese voorbeelden zijn STMicroelectronics en Infineon.

Waarom te veel innovatie alsnog strandt
Voorbeelden waarin dat in Nederland niet echt gelukt is zijn TomTom en recent VanMoof, Felyx en Otrium. Daarin wreekt zich het gebrek aan verbinding-voor-groei. Dat leidt mogelijk heel even tot incrementele innovatie/vernieuwing (hetzelfde, maar iets beter) en dat leidt weer tot verstilling en uiteindelijk verstarring. Dit noemen we ‘the valley of death’: het uiteindelijke onvermogen om investeringen daadwerkelijk en vlot om te zetten in houdbaar rendement.

Te vaak gaat het van brugfinanciering naar brugfinanciering, wat enorm afleidt, terwijl iedereen zich er ook nog even mee wil bemoeien. Het rendement op een in Nederland geïnvesteerde euro ligt zowat de helft lager dan in de VS, en meer dan een kwart lager vergeleken met Europa.

Private equity als spiegel: wat ondernemingen kunnen leren van investeerders

In deze eendaagse masterclass kijken Désirée van Boxtel (medeoprichter van Karmijn Kapitaal) en Coen Makker (Navitas Capital) met je mee vanuit de investeerdersstoel. Je leert hoe investeerders denken over waarde, cash, risico en executie, en wat dat vraagt van CFO’s, controllers en ondernemers bij groei, herstructurering of verkoop.

Bekijk het programma | Meld je direct aan

Innovatie is een noodzakelijke pijler onder voortdurend succes. Dat vergt focus om uitdagingen op een nieuwe manier te zien,  dus switchen van convergentie naar divergentie. En het vergt dan ook de moed daarin stevig te verbinden met cruciale partijen in het ecosysteem.

De overheid moet nu meer doen dan beloven
Daarin zou de overheid een grote faciliterende rol moeten spelen: de uitdaging ligt in het verbeteren van randvoorwaarden en uitvoeringskracht. En dan gaat het met name om de infrastructuur: minder starre vaste contracten, ruimte, bereikbaarheid, korte doorlooptijd voor vergunningen, meer ruimte voor uitwisseling van kenniswerkers, fiscale prikkels in de keten, en veel meer investeren in scholing, etc.

Tot nu toe blijft het vooral steken in beloften op hoofdlijnen, terwijl concrete instrumenten ontbreken en uitvoeringsregels nog moeten volgen. We zijn te veel bezig met procedures in plaats van met het creëren en versterken van randvoorwaarden voor innovatie op de lange termijn en voor maatschappelijk-economische doelen. Daarmee komt onze productiviteitsgroei onder druk en nemen onze strategische relevantie en ons concurrentievermogen af.

En dat moet nu niet kunnen.

Private equity als spiegel: wat ondernemingen kunnen leren van investeerders

In deze eendaagse masterclass kijken Désirée van Boxtel (medeoprichter van Karmijn Kapitaal) en Coen Makker (Navitas Capital) met je mee vanuit de investeerdersstoel. Je leert hoe investeerders denken over waarde, cash, risico en executie, en wat dat vraagt van CFO’s, controllers en ondernemers bij groei, herstructurering of verkoop.

Bekijk het programma | Meld je direct aan

Dit artikel verscheen eerder bij Alex van Groningen, onderdeel van Sijthoff.