Hoogleraar Nijenrode nuanceert almacht van AI

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich in een tempo dat organisaties nauwelijks kunnen bijhouden. Toch ziet prof. dr. Nick van Dam hierin geen bedreiging, mits we ons op de juiste vraag richten. “Het gaat niet om hoe mensen beter worden in wat machines al kunnen,” stelt hij. “Het gaat om de vraag waarin mensen zich fundamenteel van machines onderscheiden.”

Nick van Dam is hoogleraar Corporate Learning & Leadership Development en daarnaast academisch directeur van de International Masterclass L&D Leadership bij Nyenrode. Onlangs verscheen zijn boek Wat AI niet kan (internationale titel: Leading with Human Skills). Op de website van Nijenrode legt hij uit waar AI het onderspit delft tegenover de mens.

Volgens Van Dam werkenden nooit de taken beter uitvoeren waarin technologie uitblinkt: snelheid, precisie en patroonherkenning. Bedrijven moeten mensen juist inzetten met vaardigheden die de machines niet hebben, zo betoogt hij.

Eerdere technologische doorbraken
AI verschilt volgens Van Dam fundamenteel van eerdere technologische doorbraken, zoals de industriële revolutie of digitalisering. AI kan redeneren, schrijven, ontwerpen en gesprekken voeren en dringt daarmee cognitieve en sociale domeinen in.

Daarmee is AI geen hulpmiddel aan de rand van werk, maar een actieve partner in denken en beslissen. “Dat verandert niet alleen wat professionals doen, maar ook wie zij zijn in hun rol. Daarmee verschuift de focus van wat technologie kan, naar wat menselijk blijft in de samenwerking met AI”, aldus Van Dam.

Geen massale baanvernietiging
Van Dam verwacht geen massale baanvernietiging door AI. Wel verandert de inhoud van werk ingrijpend, zo betoogt hij. “Professionals bewegen van uitvoeren naar regisseren, van analyseren naar oordelen, van kennis toepassen naar betekenis geven. Dat vraagt andere vaardigheden.”

Volgens Van Dam zijn er vijf fundamenteel menselijke kwaliteiten die niet door AI kunnen worden vervange: instinct, intuïtie, imagination (verbeeldingskracht), integriteit en identiteit. Van Dam noemt dit strategische leiderschapsvermogens die helpen om richting te geven, vertrouwen te creëren en betekenis te geven.

Hij waarschuwt in al te grote verwachtingen van AI. “Het kan taal genereren, verbanden leggen en overtuigend communiceren, maar het heeft geen bewustzijn, geen waarden en geen verantwoordelijkheid. Alleen mensen kunnen bepalen wat de juiste beslissing is.”