‘Je kunt alleen leidinggeven aan anderen als je leiding kunt geven aan jezelf’
Summer School 2026: ‘Fair play in een woelige wereld’ bestaat deze zomer uit drie edities. Tijdens dit zomerprogramma van Sijthoff Accountants Academy, voorheen NBA Opleidingen, stappen financieel leiders even uit de dagelijkse praktijk om samen met experts binnen en buiten hun vakgebied te reflecteren op finance, leiderschap en gedrag.
Een van de sprekers is Frank de Jonge,, topambtenaar binnen de Rijksoverheid en voormalig beroepsmilitair. In zijn sessie Leiderschap in actie: tussen kompas en complexiteit neemt hij deelnemers mee in situaties waarin morele dilemma’s, maatschappelijke druk en bestuurlijke verantwoordelijkheid samenkomen.
Voorafgaand aan Summer School 2026 deelt De Jonge zijn visie op leiderschap in tijden van onzekerheid. Juist wanneer onzekerheid bestaat en toch om richting of duidelijkheid wordt gevraagd, wordt leiderschap volgens hem zichtbaar.
“Leiderschap is alleen noodzakelijk op plekken en in situaties waar onzekerheid bestaat. Anders kun je het managen of delegeren.”
Frank de Jonge, topambtenaar, voormalig beroepsmilitair en spreker
Leiderschap begint waar zekerheid ophoudt
Geopolitieke spanningen, maatschappelijke polarisatie, economische onzekerheid en crises volgen elkaar steeds sneller op. In die omgeving wordt van leiders verwacht dat zij richting geven terwijl de juiste keuze lang niet altijd duidelijk is.
Volgens Frank de Jonge is leiderschap niet in iedere situatie nodig. “Ik ben van mening dat leiderschap alleen noodzakelijk of gewenst is op plekken of in situaties waar onzekerheid bestaat. Anders kun je het managen of delegeren. Juist in die onzekerheid wordt om duidelijkheid of richting gevraagd. Daar gaat het om leiderschap.”
In die context is het belangrijker dan ooit dat leiders zichzelf meenemen in hun besluitvorming. Daarmee bedoelt hij dat zij moeten durven varen op hun eigen morele kompas. “Wat vind je belangrijk? Of nog beter: wat vinden wij met elkaar belangrijk? Vaak weet je wel wat je belangrijk vindt, maar daar dan ook voor gaan staan, vraagt om lef en moed.”
Daarnaast gelooft hij dat je als leider en als mens meer leiderschapsinstrumenten in je bezit hebt dan je je vaak realiseert. “We vertrouwen vaak vooral op ratio en analyse. Maar gevoelens en emoties vertellen je ook iets. Ze zijn óók informatie. Durf daar dus ook gebruik van te maken. Dat is een verrijking van je leiderschapspalet en het lichaam geeft al meer aan dan we denken.”
Onzekerheid volledig wegnemen kan een leider niet. “Je kunt als leider enige mate van zekerheid creëren door naast je morele waarden te werken met ‘uitgangspunten’. Die bieden houvast en voorspelbaarheid aan de organisatie, medewerkers en ook aan andere belanghebbenden.”
Hoe neem je als finance professional verantwoorde besluiten in een wereld vol AI, geopolitieke spanningen en complexe belangen? Ontdek in drie dagen hoe fair play richting geeft aan leiderschap, besluitvorming en de strategische rol van finance. Benieuwd naar alle data, locaties en de complete line-up van toonaangevende sprekers?
Zorgvuldigheid en snelheid botsen onder druk
Een terugkerend dilemma is de spanning tussen zorgvuldigheid en snelheid. Zeker onder hoge druk word je vaak geconfronteerd met de snelheid die je wilt of moet maken en de zorgvuldigheid van je besluitvorming, stelt De Jonge. “Soms is momentum of duidelijkheid op dat moment belangrijker dan een exact correcte uitkomst. Er zijn situaties waarin ik kies voor snelheid, terwijl ik weet dat ik nog niet alle informatie heb. Niet omdat ik zeker weet dat het de beste keuze is, maar omdat wachten óók gevolgen heeft.”
Hij kiest er in zulke situaties voor om toch een besluit te nemen, maar expliciet te maken welke aannames en onzekerheden eraan ten grondslag liggen. “Dan kun je daar later op terugkomen zonder dat je aan stevigheid verliest.”
Waar nodig koppelt hij een evaluatiemoment aan het besluit. De boodschap is dan helder: dit is op dit moment het besluit, maar zodra aanvullende informatie beschikbaar komt of een bepaald moment is bereikt, volgt een evaluatie of een nacalculatie.
“Soms is momentum of duidelijkheid op dat moment belangrijker dan een exact correcte uitkomst.”
Niet kiezen is ook een keuze
In zijn jaren bij Defensie is De Jonge meerdere keren geconfronteerd met andere militairen die levensbedreigend gewond raakten. Als militair werd hij opgeleid om te werken met procedures en protocollen. Die bieden houvast onder hoge druk en tegelijkertijd vraagt de situatie soms om ervan af te wijken.
“Ik heb vaker in een split second keuzes moeten maken tegen het protocol in: volg ik het protocol, met het risico dat de collega het niet redt, of wijk ik af van het protocol om de kans iets te vergroten dat hij het wel redt? Dat zijn lastige keuzes, maar ik ben me wel gaan realiseren, dat als je niet kiest dat je dan ook een keuze maakt.”
Voor hem komt het uiteindelijk aan op een persoonlijke en morele toets: “Kun je jezelf daarna nog in de spiegel aankijken?”
Die vraag onderstreept dat leiderschap niet alleen draait om de formeel juiste procedure, maar ook om het vermogen verantwoordelijkheid te nemen voor de consequenties van een keuze.
Meer van je binnenkant laten zien
Voor finance professionals is dat bijzonder relevant. Zij worden steeds vaker gezien als strategisch sparringpartner en moreel kompas binnen hun organisatie. Daarbij volstaat een rationeel correcte analyse niet altijd.
De Jonge hoopt dat deelnemers na zijn sessie meer van hun binnenkant laten zien in hun advisering. “Vertel niet alleen wat je adviseert, maar ook waarom je twijfelt. Natuurlijk moet het rationeel goed te onderbouwen zijn. Maar door je overwegingen te delen, geef je anderen meer informatie en nodig je hen uit hetzelfde te doen. Ik geloof dat dit leidt tot betere besluitvorming.”
Daarnaast gunt hij deelnemers dat zij uitspreken wat zij belangrijk vinden. “Vaak weten mensen wel hoe het zit of wat ze vinden, maar durf ook in de wind te gaan staan.”
Leidinggeven begint bij zelfkennis
De meest bepalende ervaring in zijn eigen ontwikkeling als leider kwam niet voort uit een bestuurlijke functie of formeel leiderschapsprogramma. Vijftien jaar na het verlies van collega’s uit zijn tijd als beroepsmilitair ontdekte De Jonge dat hij PTSS had opgelopen. Daarna volgde hij twee jaar intensieve behandeling.
“Ik heb daar heel veel over mijzelf geleerd. Over mijn overtuigingen, mijn gedrag en het gedrag van anderen. Ook heb ik mijn littekens daar leren omarmen.”
Achteraf omschrijft hij die periode regelmatig als zijn beste leiderschapsontwikkeltraject ooit. “Het heeft mijn kijk op leiderschap echt veranderd en ik ben toen pas echt gaan begrijpen wat ik de afgelopen twintig jaar als leider heb gedaan. Ik geloof erin dat je ‘alleen leiding kunt geven aan anderen als je ook leiding kunt geven aan jezelf’.”
Verdieping: fair play als leiderschapsvraag voor finance
In een woelige wereld wordt van finance professionals meer gevraagd dan vakinhoudelijke scherpte alleen. Zij moeten koers houden wanneer belangen botsen, onzekerheid toeneemt en besluiten naast financiële ook menselijke en morele gevolgen hebben.
Summer School 2026: Fair play in een woelige wereld
Deze zomer verkennen senior finance professionals wat fair play betekent voor leiderschap, besluitvorming en de rol van finance. Met bijdragen van verschillende experts uit finance, leiderschap, ondernemerschap en sport.
Summer School 2026 bestaat uit drie edities, elk op een bijzondere locatie en met een eigen dagvoorzitter. Benieuwd naar alle data, locaties en de complete line-up van sprekers?
>Bekijk het programma | Meld je direct aan
Maak kennis met Frank de Jonge
Frank de Jonge is topambtenaar binnen de Rijksoverheid, voormalig beroepsmilitair, gastdocent en spreker. Zijn loopbaan begon bij Defensie, waar hij al op jonge leeftijd leidinggaf in situaties van leven en dood die zijn mensbeeld en visie op leidinggeven blijvend hebben gevormd.
Later vervulde hij diverse managementfuncties bij onder meer het ministerie van Justitie en Veiligheid en het ministerie van Economische Zaken. Hij gaf leiding aan reorganisaties, werkte nauw samen met bewindspersonen en speelde een sleutelrol bij het opzetten van de nationale opvang voor Oekraïense vluchtelingen.
In zijn werk en lezingen verbindt hij bestuurlijke praktijk met persoonlijke ervaringen rond leiderschap, veerkracht en mentale gezondheid. Menselijkheid, moed en authenticiteit staan daarin centraal.
Lees ook: Bob Beusekom (NBA): ‘Finance professionals moeten hun rol aan tafel goed spelen’
Dit artikel verscheen eerder bij Sijthoff Accountants Academy, onderdeel van Sijthoff.
Hoe neem je als finance professional verantwoorde besluiten in een wereld vol AI, geopolitieke spanningen en complexe belangen? Ontdek in drie dagen hoe fair play richting geeft aan leiderschap, besluitvorming en de strategische rol van finance. Benieuwd naar alle data, locaties en de complete line-up van toonaangevende sprekers?
Leer stevig blijven en helder besluiten in onvoorspelbare, drukke situaties. Praktische oefeningen in defensiestrategieën, eerlijke communicatie en doelgericht handelen.
Markt Update
Personalia
Whitepapers
Vragen over adverteren?
Kan ik je van dienst zijn met een toelichting of advies? Bel of mail gerust. Ik neem graag de tijd voor je.
Daan Commandeur
Partner Manager