Dirk Berendsen, juridisch M&A-adviseur: ‘De grootste M&A-risico’s dienen zich zelden meteen aan als grote risico’s’

Een overname brengt in korte tijd een stroom aan documenten, adviseurs, beslissingen en deadlines op gang. Voor professionals die niet dagelijks met M&A bezig zijn, kan vooral het juridische deel daardoor al snel voelen als een black box.

Volgens juridisch M&A-adviseur Dirk Berendsen zit het grootste risico echter niet in het feit dat een CFO, controller of manager niet ieder juridisch detail kent. Veel vaker gaat het mis doordat betrokkenen onvoldoende begrijpen hoe het proces in elkaar grijpt, waar de echte prioriteiten liggen en wanneer een ogenschijnlijk klein signaal juist om extra aandacht vraagt.

Berendsen vertelt waarom overzicht vaak belangrijker is dan juridische detailkennis, hoe kleine signalen kunnen uitgroeien tot grote dealrisico’s en welke rol finance professionals, managers en andere dealteamleden daarin zelf kunnen spelen.

Je hoeft niet alle antwoorden te hebben, maar je moet wel leren herkennen wanneer iets aandacht verdient.
– Dirk Berendsen, juridisch M&A-adviseur

Niet de techniek, maar het proces

Het blijft van groot belang om het juridische kader op hoofdlijnen te begrijpen en de implicaties van de verschillende stappen te doorgronden, stelt Berendsen. Toch ziet hij in de praktijk dat problemen vaker ontstaan doordat betrokkenen het proces en de bijbehorende dynamiek onvoldoende begrijpen.

“Een overname is een intensief traject waarin veel tegelijkertijd samen moet komen. Documenten volgen elkaar in hoog tempo op, verschillende adviseurs werken parallel en beslissingen moeten vaak efficiënt, doordacht en onder tijdsdruk worden genomen.”

Wie niet weet waar op welk moment de aandacht naartoe moet, verliest momentum, maakt fouten en raakt al snel het overzicht kwijt. “En als het overzicht ontbreekt, dan worden verkeerde prioriteiten gesteld. Er wordt soms veel tijd besteed aan bijzaken, terwijl de echte commerciële of juridische risico’s onvoldoende aandacht krijgen of niet volledig boven water komen.”

Ook ziet hij dat professionals te laat aanhaken, uitsluitend vanuit hun eigen discipline naar de transactie kijken of juist overal iets van willen vinden. Terwijl in een M&A-proces naast inhoud ook timing, strategie en onderhandeling net zo belangrijk zijn.

De kern is daarom niet dat iedereen in het dealteam juridisch specialist moet worden. Voor Berendsen draait het uiteindelijk om procesinzicht, niet alleen om juridische detailkennis. “Je moet begrijpen hoe een overnameproces werkt, welke documentatie echt belangrijk is, wat ieders rol is, wanneer je kritisch moet zijn en hoe je met meer vertrouwen kunt samenwerken met advocaten en andere adviseurs.”

Wie begrijpt waarom bepaalde vragen worden gesteld en welke afwegingen erachter liggen, communiceert volgens hem effectiever, voorkomt misverstanden en draagt uiteindelijk bij aan een soepeler en beter overnameproces.

Je hoeft niet zelf de koopovereenkomst te kunnen opstellen. Je moet wel kunnen signaleren, controleren en verifiëren.

Signaleren, controleren en verifiëren

Hoewel Berendsen uitgebreid aandacht besteedt aan de juridische techniek van een overnametraject, ziet hij de grootste meerwaarde uiteindelijk elders. Voor professionals zonder juridische achtergrond vat hij de belangrijkste rol samen in drie woorden: signaleren, controleren en verifiëren.

“Je hoeft als professional of manager niet zelf de koopovereenkomst te kunnen opstellen. Maar je moet wél kunnen signaleren dat een bepaling grote commerciële impact heeft, controleren of belangrijke risico’s voldoende zijn afgedekt en verifiëren of de gemaakte afspraken daadwerkelijk aansluiten bij wat partijen hebben beoogd.”

Die kritische rol maakt volgens hem het verschil tussen deelnemen aan een overname en daadwerkelijk waarde toevoegen aan het dealteam. “Als je weet welke vragen je moet stellen, welke risico’s aandacht verdienen en wanneer je moet doorvragen, dan voeg je waarde toe.”

Daarvoor helpt het als betrokkenen bij een M&A-traject goed begrijpen hoe het traject is opgebouwd, welke rol de verschillende documenten spelen en op welke momenten beslissingen worden genomen. Zodra die context helder is, wordt het ook eenvoudiger om beter te beoordelen wanneer iets echt belangrijk is en wanneer niet.

Berendsen moedigt professionals daarom aan om vaker en kritischer vragen te stellen: “Waarom is dit punt belangrijk? Hoe groot is dit risico in de praktijk? Wat gebeurt er als we dit accepteren? Is dit een juridisch risico of vooral een onderhandelingspunt? Vragen stellen helpt om prioriteiten te stellen, zorgt ervoor dat de echte punten helder boven water komen en leidt uiteindelijk tot het nemen van betere beslissingen.”

Legal M&A Essentials: Grip op het juridische overnametraject

Betrokken bij een overname, maar geen jurist? Leer in één dag hoe het juridische M&A-proces werkt, welke documenten en bepalingen ertoe doen en wanneer je moet signaleren, controleren en doorvragen. Voor meer grip en vertrouwen in het dealteam.

Bekijk de training | Meld je direct aan

Een overname is geen verzameling losse documenten

Een van de grootste misverstanden in M&A is volgens Berendsen dat juridische documenten vaak onvoldoende in samenhang worden bekeken. “Een term sheet lijkt soms misschien een relatief vrijblijvend document, maar de commerciële uitgangspunten die daarin worden vastgelegd, zie je later terug in de koopprijsmechaniek, de garanties en de vrijwaringen in de koopovereenkomst. Een keuze die je aan het begin maakt, werkt vaak door tot aan closing en ver daarna.”

Hetzelfde geldt binnen specifieke documenten zoals de koopovereenkomst en de aandeelhoudersovereenkomst zelf. “Een bepaling staat zelden op zichzelf, werkt op verschillende plekken door en heeft weer impact op andere documentatie. Juist die onderlinge samenhang wordt vaak onderschat.”

Daarom kijkt hij liever naar het geheel dan naar afzonderlijke clausules. Niet alleen: wat staat er in een bepaling? Maar vooral: waarom staat die bepaling daar, hoe verhoudt die bepaling zich tot de rest van de documentatie en welke commerciële gevolgen heeft een wijziging voor de transactie als geheel?

“Zodra je die verbanden ziet, begrijp je niet alleen de documenten beter, maar kun je ook veel gerichter meedenken en de juiste vragen stellen.”

Voor Berendsen zit daarin misschien wel de kern van iedere succesvolle overname: “Een overname is geen verzameling losse documenten, maar één geïntegreerd geheel waarin commerciële, financiële en juridische afspraken voortdurend op elkaar ingrijpen.”

Waar dealbreakers vaak beginnen

Berendsen kan talloze technische voorbeelden noemen van bepalingen die tijdens een deal grote gevolgen kregen. Toch zit de belangrijkste les voor hem niet in één specifieke clausule of juridische constructie, maar in de manier waarop risico’s zich gedurende een overname ontwikkelen.

“De grootste risico’s dienen zich zelden direct aan als de grootste risico’s. Vaak begint het met een ogenschijnlijk klein punt tijdens de due diligence of een opmerking tijdens een managementgesprek waarvan je denkt: ‘Daar moeten we nog eens goed naar kijken.’ Precies die punten blijken later in het traject regelmatig uit te groeien tot de belangrijkste onderhandelingsonderwerpen of zelfs dealbreakers.”

Daarom pleit hij voor professionele nieuwsgierigheid. Wanneer iets niet helemaal logisch voelt of als partijen een onderwerp verschillend uitleggen, is dat vaak een signaal om door te vragen. Niet omdat er per definitie iets mis is, maar omdat achter zo’n klein signaal regelmatig een groter commercieel of juridisch vraagstuk schuilgaat.

“Je hoeft niet alle antwoorden te hebben, maar je moet wel leren herkennen wanneer iets aandacht verdient. Steek je kop niet in het zand omdat een punt klein lijkt of omdat anderen eroverheen stappen. Juist door tijdig te signaleren, door te vragen en te verifiëren, voorkom je dat een klein aandachtspunt later een groot probleem wordt.”

Een overname is geen verzameling losse documenten, maar één geïntegreerd geheel waarin commerciële, financiële en juridische afspraken voortdurend op elkaar ingrijpen.

Lees ook: Maarten de Borst: ‘AI wordt pas interessant als het niet alleen meedenkt, maar ook bouwt’

Dit artikel verscheen eerder bij Alex van Groningen, onderdeel van Sijthoff.

Legal M&A Essentials: Grip op het juridische overnametraject

Betrokken bij een overname, maar geen jurist? Leer in één dag hoe het juridische M&A-proces werkt, welke documenten en bepalingen ertoe doen en wanneer je moet signaleren, controleren en doorvragen. Voor meer grip en vertrouwen in het dealteam.

Bekijk de training | Meld je direct aan