De AI-paradox

Een hele tijd werd kunstmatige intelligentie (AI) gezien als een grote toekomstbelofte voor onze productiviteit. Maar op de beurs is dat optimisme inmiddels ver te zoeken. Bedrijven en hele sectoren die kwetsbaar lijken voor AI-disruptie staan fors onder druk. Stabiel en uiterst solide geachte AEX-bedrijven als RELX en Wolters Kluwer zijn voorbeelden.

En meer recent twijfelen beleggers ook aan de winnaars. De grote Amerikaanse techreuzen investeren astronomische bedragen in AI, maar de markt vreest dat de resultaten zullen tegenvallen.

Begin deze maand volgde opnieuw een verkoopgolf op de beurs. De aanleiding dit keer? Een geschetst scenario dat juist precies het tegenovergestelde beweert, namelijk dat verwachtingen rondom AI juist wel uitkomen…

Het gedachte-experiment
Het geschetste scenario betreft een onlangs gepubliceerd artikel van onderzoeksbureau Citrini Research met de titel The 2028 Global Intelligence Crisis. Het is nadrukkelijk geen voorspelling, maar enkel een speculatief gedachte-experiment. Het schetst hoe AI de economie tegen 2028 volledig zou kunnen ontwrichten.

De centrale stelling is best interessant. De crisis ontstaat niet doordat AI faalt, maar juist doordat de technologie te goed werkt.

Spookgroei
Het scenario verloopt als volgt. In 2026 ontslaan bedrijven op grote schaal dure, hoogopgeleide werknemers. De marges schieten omhoog en de bedrijfswinsten bereiken recordhoogte.

De recordwinsten vloeien echter niet terug naar de samenleving. Ze worden direct geherinvesteerd in nog meer rekenkracht. Dit veroorzaakt een tweede, agressievere ontslaggolf.

De productiviteit stijgt weliswaar, maar de geldcirculatie stopt. Datacenters kopen immers geen huizen, auto’s of abonnementen. De consument, die zonder werk zit, kan dat ook niet meer. De economie groeit op papier, maar sterft in de praktijk.

Nerveuze beleggers
Hoewel het scenario extreem is laat het ook zien hoe nerveus beleggers momenteel zijn. Toen het artikel begin deze maand viraal ging, daalden aandelen van banken. Kennelijk wordt op de beurs al rekening gehouden met een scenario waarbij consumenten straks (hypotheek)leningen niet meer kunnen terugbetalen, juist omdat AI zo goed werkt.

Nogmaals, het artikel zelf betreft een nogal speculatief gedachte-experiment. De economie is voortdurend aan verandering onderhevig en is telkens op zoek naar een nieuw evenwicht.

Eigen kijk
Ikzelf ben een stuk optimistischer gestemd en zie in kunstmatige intelligentie vooral een versneller van de productiviteitsgroei. Hogere productiviteit zorgt uiteindelijk voor hogere inkomens en meer vraag en uiteindelijk ook voor meer aanbod van goederen en diensten. Sommige banen zullen weliswaar verdwijnen maar daarvoor komen andere banen in de plaats, zoals dit in de geschiedenis altijd het geval is geweest.

Stel dat AI ervoor zorgt dat de productiviteit in korte tijd verdubbelt. Het zal dan niet zo zijn dat werknemers ineens besluiten nog maar de helft van de tijd te werken (wellicht wel iets minder). Hogere productiviteit, niet volledig tenietgedaan door minder gewerkte uren, vormt de verklaring voor economische groei.

In de termen van Warren Buffett: de ‘slotgracht’ (een verwijzing naar de competitieve positie van een bedrijf) wordt mogelijk door AI ofwel verbreed, ofwel gedempt. Het is voor beleggers van belang de impact van AI op de slotgracht kritisch te blijven wegen. Het is vooral de kunst dit zo rationeel mogelijk te doen en u niet door de fluctuaties tussentijds zelf op het verkeerde been te laten zetten…