Voor de aandeelhouders van ABN Amro is de oogsttijd aangebroken. Rijkman Groenink komt zijn belofte na, maar niet zonder slag of stoot.

ABN Amro is het vierde grote Nederlandse bedrijf dat in een jaar tijd doelwit wordt van opkopers die een beleidswijziging willen forceren. Bij technologiebedrijf ASMI zegevierde de directie, de machtsstrijd rond de opsplitsing van Stork is nog gaande, terwijl er bij Ahold sprake lijkt van een pauze.

ABN Amro heeft vier  verschillende thuismarkten: Nederland, Italië, de Verenigde Staten en Brazilië. De twee laatste liggen onder vuur. In Italië moet geïnvesteerd worden. De eigen doelstellingen mist ABN Amro al jarenlang. De tweede bank van Nederland wil binnendringen in de top vijf van een groep met twintig zelfgekozen rivalen.

Teleurstellend genoeg stond ABN Amro eind 2006 op plek zestien, gerekend naar totaalrendement voor aandeelhouders (koers plus herinvestering van dividend). En er bestaat al langer kritiek in de financiële wereld op de kostenbeheersing bij de bank.

Slimme jongens
Het bleef lange tijd rustig. Tot The Children's Investment Fund (TCI) opdook met zijn 1 procent, gevolgd door nog vier andere hedge funds. De 1 procent was slechts bedoeld om een agendapunten voor de vergadering aan te dragen. TCI eiste vervolgens in een brief - met een kopiebewijs dat het inderdaad 1 procent bezit - om opheffing van ABN Amro in haar bestaande vorm.

TCI wilde dat voorstel bovendien meteen in stemming brengen en verbond een ultimatum aan zijn wensen. TCI sloeg een zelfverzekerde toon aan, omdat het in een eerdere machtstrijd om de Deutsche Börse won. In enkele dagen steeg het aandeel ABN Amro naar een koers van ruim EUR 28, het hoogste punt sinds 2000. Overigens had het aandeel al een goede paar maanden achter de rug, mede door speculaties over een mogelijke overname door de Bank of Scotland.

Hoe nu verder?
Intussen wacht de financiële wereld op een antwoord van de bank. Welke strategie gaat de directie ontwikkelen om TCI van repliek te dienen? Bronnen melden vervolgens dat ABN Amro drie andere banken heeft ingehuurd om daarbij te helpen: Lehman, UBS en Morgan Stanley. Even onverwacht als de brief van TCI kwam het nieuws naar buiten van een mogelijke fusie met Barclays.

ABN Amro bevestigde de berichten en ook TCI moest weer van zich laten horen. Hoe de fusie met Barclays verder ook ontwikkelt, van TCI is ABN Amro nog niet af. Het tweede dreigement komt: juridische stappen als de bank zich niet openstelt voor eventueel andere bieders. Hoeveel dreigementen volgen nog? Of TCI echt het beste voor heeft met de lange termijn doelstellingen van de bank, valt meer en meer te betwijfelen.

'Versnippering bankenwereld tegengaan'
VVD-kamerlid Frans Weekers is een voorstander van een fusie of overname van ABN Amro. 'De Europese bankwereld is teveel versnipperd.'
Voor Frans Weekers, VVD-woordvoerder voor Financiën, was er afgelopen maand geen sprake van opschudding. De nuchtere liberale politicus ziet vooral voordelen in een aandeelhouder als TCI die het bestuur van ABN Amro prikkelt.

'Zelf sta ik vrij neutraal ten aanzien van de affaire ABN Amro, TCI en nu Barclays. Uiteindelijk is de aandeelhouder de baas van een bedrijf en dus is hij het die beslist. In de wereld van hedge funds is een hoop kapitaal beschikbaar, dat zeer bruikbaar is voor de groei van ons bedrijfsleven. Als hedge funds een gedegen marktanalyse en strategische analyses voor de toekomst plegen en niet louter hit and run bezigen, dan kunnen zij heel veel goeds aan onze economie bijdragen.'

Toch vindt de liberaal dat TCI wel een heel grote broek aantrok. 'Ze hebben maar één procent van de aandelen in bezit. Het feit dat zij wat roepen is niks mis mee, het gaat erom dat de directie TCI serieus neemt. Dat de koers vervolgens enorm stijgt is slecht de werking van de markt.'

Belangrijkste delen
Natuurlijk moet een gezond bedrijf als ABN Amro volgens Weekers niet in de uitverkoop gezet worden. 'Je mag best bezorgd zijn als belangrijke delen van de Nederlandse industrie verdwijnen. Alleen is dat bij ABN Amro voor zover ik dat nu kan beoordelen niet het geval.

Bovendien moeten we oppassen dat we niet te protectionistisch worden. Je mag niet met twee maten meten en bijvoorbeeld buitenlandse overnames niet toestaan waar Nederlandse bedrijven daar zelf net zo hard aan mee doen, wat het geval was toen ABN Amro het Italiaanse Banca Antonveneta overname.

Tegelijkertijd moet je de mogelijke gevaren wel in de gaten houden. De Kamer moet om over al deze  taken inhoudelijk goed te kunnen mee discussiëren zich dieper met de werking van hedge funds bezighouden. Het rondetafelgesprek dat binnenkort in de Tweede Kamer plaatsvindt, met experts op dat gebied, is daar een goede bijdrage toe. Ik heb in ieder geval gevraagd of we, naast de vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en de wetenschap, ook een aantal mensen van hedge funds zelf spreken.'

Toezicht
Weekers sluit extra toezicht op hedge funds niet uit. 'Vast moet staan dat wij als overheid ons er niet te snel mee moeten bemoeien. Ik weet niet wat het  nieuwe kabinet gaat doen. Dat kabinet is natuurlijk minder liberaal als het vorige. Ook zij zullen hun knopen tellen en niet te veel restricties opleggen.

 De Europese bankenmarkt is in ieder geval niet competitief genoeg. Er is veel werk te doen om de versnippering tegen te gaan. Wellicht gaat een fusie tussen ABN Amro en Barclays verandering brengen en komt er een goed werkende, Europese bankenmarkt.'