Wat moet een bedrijf waarvan de topman is vertrokken wegens slechte prestaties? Met het vertrek van een falende leider zijn de problemen nog niet opgelost. Neem de voetbalcub Ajax: met het ontslag van trainer Ronald Koeman verbeteren de resultaten nog niet vanzelf. Er moet een nieuwe trainer komen. Een blik in het recente verleden leert wie het meest in aanmerking komt.

Er schijnt een duurzame grasmat in de Arena te komen, maar verder is de toekomst van de voormalige topclub Ajax ongewis. De laatste seizoenen onder Koeman ging het belabberd, en er is nog geen enkele aanwijzing dat het de komende maanden beter zal gaan. Niet zolang er een veel betere trainer komt tenminste. Er wordt nogal eens gedacht dat het ontslag van een trainer tot een 'schokeffect' leidt, maar dit is helaas niet zo. Uit onderzoek (van A. Bruinshoofd en B. ter Weel van de Universiteit van Maastricht) blijkt weliswaar dat een nieuwe trainer een snelle stijging van het puntengemiddelde bewerkstelligt. Maar die prestatieverbeteringen overtreffen de daling van de resultaten voorafgaand aan een ontslag niet of nauwelijks. Het is dus louter een terugkeer naar het seizoensgemiddelde. En als de trainer niet wordt ontslagen? Dan blijkt dat de prestatiedip dieper is, maar de negatieve curve snel wordt omgebogen en opnieuw op het seizoengemiddelde uitkomt. Dit gebeurt zelfs sneller dan wanneer een nieuwe trainer het roer overneemt. Kortom, het schokeffect bestaat niet. Je kunt als directie van een voetbalclub beter een matig presterende trainer de hand boven het hoofd houden en aanhouden dan hem ontslaan: een dure oplossing (afkoopregeling) waarmee je op termijn de club van de regen in de drup helpt. Als je toch je trainer ontslaat, zorg dan dat je een veel betere vervanger kiest. Zo'n trainer moet niet zozeer visie hebben op voetbal als wel op voetballers. Dat klinkt ingewikkeld, maar is tamelijk simpel. Lees het artikel in het Financieele Dagblad van afgelopen vrijdag maar. Hieruit blijkt dat het financiële succes van een voetbalclub niet meer zozeer wordt bepaald door successen op het veld. Met de operationele gang van zaken kan een club wellicht quitte draaien, de financiële klappers worden gemaakt aan de onderhandelingstafel. Voetbal is handel geworden. Het gaat er vooral om goedkoop spelers op te leiden of in te kopen en dan duur te verkopen. Koeman had hiervoor te weinig verstand van voetballers om de talenten eruit te pikken, getuige zijn rampzalige aankoopbeleid en onvermogen om spelers boven zichzelf uit te laten stijgen. Nee, dan Van Gaal, met zijn kampioensploegen in de jaren negentig. Of, van recentere datum, Co Adriaanse. Zoals in het FD staat: "De succestrainer van AZ verdient postuum alle lof voor zijn aankoopbeleid. Hij trok onder meer Ibrahimovic, Mido, Maxwell en Trabelsi aan. De eerste twee zijn inmiddels voor goud geld verkocht, de laatsten zijn gewaardeerde basiskrachten in het huidige elftal." Van Gaal gaat naar AZ, waar Adriaanse binnenkort vertrekt. Voorzover bekend heeft hij nog geen nieuwe club. Bij Ajax hebben ze zijn telefoonnummer vast nog ergens liggen.